Bashkimi Kombėtar
Mirė se erdhė nė forum " Bashkimi Kombėtar "
Qėndro i lidhur me ne ! Disponim te kėndshėm tė kontribojm pėr kombin larg ofendimet dhe zėnkat...



 
ForumiForumi  PortalliPortalli  GalleryGallery  RegjistrohuRegjistrohu  IdentifikohuIdentifikohu  
Share | 
 

 Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė 
Shko tek faqja : Previous  1, 2, 3  Next
AutoriMesazh
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:14 pm

MREKULLITE SHKENCORE TĖ KUR'ANIT

Katėrmbėdhjetė shekuj mė parė, Zoti zbriti Kur'anin pėr njerėzimin si udhėzues. Ai thėrriste njerėzit tė drejtoheshin drejt tė vėrtetės duke u mbėshtetur tek ky libėr. Qė nga dita e zbritjes sė tij e deri nė ditėn e Gjykimit, ky Libėr i fundit Hyjnor dhe Praktika e Profetit tonė, paqja qoftė mbi tė, do tė mbeten udhėzuesit e njerėzimit.
Stili i pakrahasueshėm i Kur'anit dhe urtėsia superiore e tij janė prova tė qarta se ai ėshtė fjala e Zotit. Pėr mė tepėr, Kur'ani ka shumė veēori mrekulluese qė provojnė se ai ėshtė zbritur nga Zoti. Njė nga kėto veēori ėshtė fakti se njė numėr tė vėrtetash shkencore, qė ne kemi mundur tė zbulojmė me teknologjinė e shekullit tė 20-tė, janė cituar nė Kur'an 1400 vjet mė parė.
Sigurisht qė Kur'ani nuk ėshtė libėr shkencor. Megjithatė shumė fakte shkencore, qė janė shprehur nė njė mėnyrė shumė tė saktė dhe tė detajuar nė vargjet e tij, janė zbuluar vetėm nė ditėt tona. Kėto fakte nuk kanė mundur tė njihen nė kohėn e zbritjes sė Kuranit dhe kjo ėshtė njė provė tjetėr se ai ėshtė fjala e Zotit.
Pėr tė kuptuar mrekullinė shkencore tė Kur'anit, sė pari duhet tė shikojmė nivelin e shkencės sė kohės kur ky Libėr i Shenjtė zbriti.
Nė shekullin e 7-tė, kur u zbrit Kur'ani, shoqėria arabe kishte shumė bestytni supersticioze dhe tė pabazuara. Nė mungesė tė teknologjisė pėr tė vrojtuar universin dhe natyrėn, kėta arabė tė hershėm besonin nė legjenda tė trashėguara nga brezat e mėparshėm. Ata supozonin, pėr shembėll, se malet mbanin qiejt lart. Ata besonin se toka ishte e sheshtė dhe se ajo kishte male tė lartė nė tė dy fundet e saj. Mendohej se kėto male ishin shtylla qė mbanin lart kupolėn e qiellit.
Megjithatė, tė gjitha kėto bestytni tė shoqėrisė arabe u eliminuan nga Kur'ani. Nė vargun e 2-tė tė Sures Er-Rrad thuhet: "Allahu ėshtė Ai qė ngriti qiejt pa ndonjė shtyllė..." (Sure Er-Rrad: 2). Ky varg zbuloi se mendimi qė qiejt rrinin lart pėr shkak tė maleve ishte i gabuar. Nė shumė tema tė tjera, u zbuluan gradualisht fakte tė rėndėsishme kur askush nuk mund t'i dinte ato. Kur'ani, i cili erdhi nė njė kohė kur njerėzit dinin shumė pak pėr astronominė, fizikėn apo biologjinė, pėrmban fakte kyēe mbi njė morģ temash si krijimi i universit, krijimi i njeriut, struktura e atmosferės dhe ekuilibrat delikatė qė e bėjnė tė mundur jetėn nė tokė.
Tani le tė shohim sė bashku disa nga kėto mrekulli shkencore tė zbuluara nė Kur'an.

Ardhja nė Ekzistencė e Universit
Origjina e universit pėrshkruhet nė Kur'an nė vargun e mėposhtėm:

Ai ėshtė qė krijoi qiejt dhe tokėn nga asgjėja. (Sure En'am: 101)
Ky informacion i dhėnė nė Kur'an ėshtė nė pėrputhje tė plotė me gjetjet e shkencės bashkėkohore. Pėrfundimi qė kanė arritur sot astrofizikantėt ėshtė se i gjithė universi bashkė me dimensionet e materies dhe kohės, ka nisur sė ekzistuari si rezultat i njė shpėrthimi qė ndodhi nė kohėn zero. Kjo ngjarje e njohur si Big Beng-u provoi se universi ėshtė krijuar nga asgjėja si rezultat i shpėrthimit tė njė pike tė vetme. Qarqe tė shkencės moderne janė tė mendimit se Big Beng-u ėshtė shpjegim racional dhe i provueshėm i fillimit tė universit dhe si universi u krijua.
Pėrpara Big Beng-ut nuk kishte lėndė. Nga njė gjendje joekzistence, ku as lėnda, as energjia, madje as koha nuk ekzistonin dhe qė mund tė pėrshkruhet vetėm metafizikisht, u krijuan tė gjitha bashkė lėnda, energjia dhe koha. Ky fakt, i zbuluar kohėt e fundit nga fizika moderne, na ėshtė njoftuar nga Kur'ani 1400 vjet mė parė.

Sensorėt nė bord tė satelitit hapsiror COBE, i cili u lėshua nga NASA nė 1992, kapėn mbetje tė qarta tė Big-Bengut. Ky zbulim shėrbeu si provė e Big-Bengut, qė ėshtė shpjegimi shkencor i faktit se universi u krijua nga asgjėja.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:15 pm

Zgjerimi i Universit
Nė Kur'an, i cili u zbulua 14 shekuj mė parė nė njė kohė kur shkenca e astronomisė ishte ende primitive, zgjerimi i universi pėrshkruhet kėshtu:

Ne me forcėn tonė e ngritėm qiellin dhe vėrtetė Ne e zgjerojmė atė. (Sure Edh-Dharijat: 47)
Fjala "qielli", e pėrmendur nė kėtė varg, pėrdoret nė shumė vende nė Kur'an me kuptimin e hapsirės dhe universit. Edhe kėtu kjo fjalė pėrdoret me kėtė kuptim. Pra, nė Kur'an thuhet se universi "zgjerohet". Dhe ky ėshtė i njėjti rezultat qė ka arritur shkenca sot.
Deri nė fillim tė shekullit tė 20-tė, e vetmja pikėpamje qė mbizotėronte nė botėn e shkencės ishte se "universi kishte njė natyrė konstante dhe se ai ka ekzistuar pėrjetėsisht". Kėrkimet, vrojtimet dhe llogaritjet e bėra me mjete tė teknologjisė moderne, zbuluan se universi nė tė vėrtetė kishte njė fillim dhe se ai zgjerohet nė mėnyrė konstante.
Nė fillim tė shek. tė 20-tė fizikanti rus Aleksandėr Fridman dhe kozmologu belg Zhorzh Lemčtrė llogaritėn teorikisht se universi ėshtė nė lėvizje konstante dhe se ai po zgjerohet.
Ky fakt u provua dhe nga tė dhėna vrojtuese tė vitit 1929. Ndėrsa vėzhgonte qiellin me njė telesokp, Edvin Habėll, astronom amerikan, zbuloi se yjet dhe galaktikat po largoheshin nė mėnyrė konstante nga njėra-tjetra. Njė univers ku ēdogjė largohet nė mėnyrė konstante nga ēdogjė tjetėr nėnkupton njė univers qė zgjerohet nė mėnyrė konstante. Vrojtimet e viteve tė fundit e verfikuan se universi po zgjerohej nė mėnyrė konstante. Ky fakt u shpjegua nė Kur'an kur askush nuk e dinte. Kjo sepse Kur'ani ėshtė fjala e Zotit, Krijuesit dhe Rregulluesit tė tė gjithė universit.

Orbitat
Njė nga arsyet mė kryesore tė ekuilibrit nė univers ėshtė fakti se trupat qiellorė ndjekin rrugėkalime specifike. Yjet, planetet dhe satelitėt rrotullohen rreth boshteve tė tyre dhe gjithashtu rrotullohen bashkė me sistemin nė tė cilin bėjnė pjesė dhe kėshtu universi funksionon me njė rregull tė mirėpėrcaktuar.
Ka rreth 200 bilion galaksi nė univers tė pėrbėra nga afėrsisht 200 bilion yje secila. Shumica e kėtyre yjeve kanė planete dhe shumica e kėtyre planeteve kan satelitė. Tė gjithė kėta trupa qiellorė lėvizin nė orbita tė pėrcaktuara saktė. Pėr miliona vjet secili ka "notuar" nė orbitėn e vet nė harmoni dhe rregull tė plotė me gjithė tė tjerėt. Edhe shumė kometa lėvizin nė orbitat e pėrcaktuara pėr to.
Orbitat nė univers nuk i pėrkasin vetėm disa trupave qiellorė. Sistemi Diellor dhe gjithashtu edhe galaksi tė tjera shfaqin lėvizje tė konsiderueshme rreth qendrave tė tjera. Ēdo vit Toka dhe Sistemi Diellor me tė, lėvizin rreth 500 km nga pozicioni ku ishin vitin e kaluar. Ėshtė llogaritur se edhe devijimi mė i vogėl nga rrugėkalimet e trupave qiellorė mund tė ketė pasoja drastike qė mund tė sjellin dhe fundin e komplet sistemit. Pėr shembull, pasojat e devijimit tė tokės nga drejtimi i saj me thjesht 3 mm janė pėrshkruar nga njė burim si mė poshtė:

Njė karakterisikė tjetėr e trupave qiellorė ėshtė se ato rrotullohen githashtu rreth boshteve tė tyre. Kjo mund tė jetė njė nga nėnkuptimet e vargut "Pasha Qiellin qė herė pas herė kthehet." (Sure et-Tarik: 11).
Ndėrsa rrotullohet rreth diellit, toka ndjek njė orbitė tė tillė qė ēdo 18 milje devijon vetėm 2.8 mm nga drejtimi drejt. Orbita e ndjekur nga toka nuk ndryshon kurrė, pasi edhe njė devijim prej 3 milimetrash do tė shkaktonte shkatėrrime katastrofike: n.q.s. devijimi do tė ishte 2.5 mm nė vend tė 2.8 mm, atėherė orbita do tė ishte shumė e madhe dhe ne tė gjithė do ngrinim. Nėse devijimi do ishte 3.1 mm ne do ishim pėrcėlluar pėr vdekje.53


Padyshim qė nė kohėn e zbritjes sė Kur'anit, njerėzimi nuk zotėronte teleskopėt apo teknologjitė vrojtuese tė avancuara tė ditėve tė sotme pėr tė vėzhguar miliona kilometra hapsirė, as diturinė mbi fizikėn moderne apo astronominė. Prandaj, nė atė kohė ishte e pamundur tė pėrcaktohej shkencėrisht qė hapsira ėshtė "e mbushur me rrugė dhe orbita" siē thuhet dhe nė vargun (Sure edh-Dharijat: 7). Megjithatė, kjo na u deklarua hapur nė Kur'an i cili zbriti nė atė kohė; sepse Kur'ani ėshtė fjala e Zotit.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:16 pm

Trajektorja e Diellit
Theksohet nė Kur'an se Dielli dhe Hėna ndjekin drejtime specifike.

Ai ėshtė qė krijoi natėn e ditėn, diellin e hėnėn dhe secili prej tyre noton nė njė orbitė. (Sure el-Enbija: 33)
Fjala "noton" nė vargun e mėsipėrm shprehet nė Arabisht nga fjala sabaha dhe pėrdoret pėr tė pėrshkruar lėvizjen e Diellit nė hapsirė. Fjala do tė thotė qė Dielli nuk lėviz nė mėnyrė tė ēfardoshme nėpėr hapsirė por se ai rrotullohet rreth boshtit tė tij dhe ndėrkohė ndjek njė drejtim. Fakti qė Dielli nuk ėshtė statik por lėviz nė njė orbitė tė pėrcaktuar pėrmendet edhe nė njė varg tjetėr.

Edhe dielli udhėton pėr nė kufirin e vet. Ai ėshtė pėrcaktim i Ngadhėnjuesit, tė Dijshmit. (Sure Ja Sin: 38)
Kėto fakte tė pėrcjella nė Kur'an janė zbuluar nga vrojtime astronomike nė kohėn tonė. Sipas llogaritjeve tė ekspertėve tė astronomisė, Dielli ecėn me shpejtėsinė e jashtėzakonshme prej 720.000 kilometėr nė orė nė drejtim tė pėrgjithshėm drejt yllit Vega i cili ndodhet afėr "Kulmit Diellor" - drejtimi i vetėm i diellit nė galaksinė tonė. Me terma tė pėrafėrt, kjo do tė thotė se Dielli udhėton afėrsisht 17.28 milion kilometėr nė ditė. Bashkė me Diellin edhe tė gjithė planetėt dhe satelitėt brenda sistemit gravitacional tė Diellit, gjithashtu bėjnė tė njėjtėn distancė.

Kulmi Mbrojtės
Nė Kur'an, Zoti na tėrheq vėmendjen rreth njė veēorie shumė tė rėndėsishme tė qiellit:

Qiellin ua kemi bėrė kulm tė sigurt, por ata zbrapsen prej kėtyre argumenteve. (Sure El-Enbija: 32)
Kjo veti e qiellit ėshtė vėrtetuar nga kėrkimet shkencore tė kryera nė shekullin e 20-tė. Atmosfera rrethuese e tokės ėshtė mėse e domosdoshme pėr vazhdimėsinė e jetės. Ndėrsa shkatėrron shumė meteorė tė vegjėl apo tė mėdhenj nė afėrsi tė tokės, ajo gjithashtu parandalon rėnien e tyre nė tokė dhe kėshtu dėmtimin e gjallesave.
Pėrveē kėsaj, atmosfera filtron rrezet e dėmshme tė dritės qė vijnė nga hapsira. Ēuditėrisht atmosfera lejon vetėm rrezet e dobishme dhe tė padėmshme - drita e dukshme, rrezet afėr ultravjollcės dhe radiovalėt mund tė kalojnė. I gjithė ky rrezatim ėshtė i nevojshėm pėr jetėn. Rrezet e ndodhura afėr zonės sė ultravjollcės, tė cilat pjesėrisht lejohen nga atmosfera, janė shumė tė rėndėsishme pėr fotosintezėn e bimėve dhe pėr mbijetesėn e tė gjithė gjallesave. Shumica e intensitetit tė rrezeve ultravjollcė tė emetuar nga dielli filtrohet nga shtresa e ozonit tė atmosferės dhe vetėm njė pjesė e kufizuar - dhe esenciale - e spektrit ultravjollcė arrin Tokėn.
Funksioni mbrojtės i atmosferės nuk mbaron kėtu. Atmosfera e mbron gjithashtu Tokėn edhe nga i ftohti ngrirės i hapsirės, i cili ėshtė afėrsisht minus 270 gradė Celsius.

Siē ilustrohet kėtu, trupat qiellorė qė enden nė hapsirė, mund tė pėrbėnin njė problem serioz pėr Tokėn. Por Zoti, Ai qė krijon ēdogjė pėrsosmėrisht, e ka bėrė atmosferėn njė ēati mbrojtėse.
Por jo vetėm atmosfera e mbron Tokėn nga efektet e dėmshme. Pėrveē saj, Brezi Van Alen, njė shtresė e pėrftuar nga fusha magnetike e Tokės, gjithashtu shėrben si njė mbrojtje kundėr rrezatimit tė dėmshėm qė kėrcėnon planetin tonė. Ky rrezatim, qė emetohet nė mėnyrė konstante nga Dielli dhe yjet e tjerė, ėshtė vdekjeprurės pėr gjallesat. Nėse brezi Van Alen nuk do tė ekzistonte, shpėrthimet masive tė energjisė tė quajtura shpėrthime diellore tė cilat ndodhin shpesh nė Diell, do ta shkatėrronin tė gjithė jetėn nė Tokė.
Dr. Hjug Ros shprehet kėshtu mbi rėndėsinė e Brezave tė Van Alen pėr jetėn tonė.
Nė fakt Toka ka dendėsinė mė tė madhe nga tė gjithė planetet nė Sistemin tonė Doellor. Korja e gjerė prej nikel-hekuri ėshtė pėrgjegjėse e fushės sonė tė fuqishme magnetike. Kjo fushė magnetike prodhon mburojen e rrezatimit Van Alen e cila e mbron Tokėn nga bombardimet rrezatuese. Nėse kjo mburojė nuk do tė ishte e pranishme, nuk do tė ishte e mundur jeta nė Tokė. I vetmi planet tjetėr shkėmbor qė ka fushė magnetike ėshtė Mėrkuri - por fuqia e fushės sė tij ėshtė 100 herė mė e vogėl se e Tokės. Edhe Afėrdita, planeti jonė i ngjashėm, nuk ka fushė magnetike. Mburoja e rrezatimit tė Van Alen ėshtė njė model unik pėr Tokėn.54

Brezi i Van Alen, njė shtresė e shkaktuar nga fusha magnetike e Tokės, gjithashtu shėrben si mburojė kundėr rrezatimit tė dėmshėm qė kėrcėnon planetin tonė.
Energjia e transmetuar nga vetėm njė shpėrthim tė tillė tė parė vitet e fundit u llogarit tė ishte ekuivalente me 100 bilion bomba atomike tė ngjashme me atė tė hedhur nė Hiroshimė. Pesėdhjetė e tetė orė pas shpėrthimit, u vėzhgua se gjilpėrat magnetike tė busullave shfaqnin lėvizje tė pazakonta dhe 250 kilometra mbi atmosferėn e Tokės temperatura u rrit papritur nė 2.500 gradė Celsius.
Shkurtimisht, njė sistem i pėrkryer funksionon lart mbi Tokė. Ai rrethon botėn tonė dhe e mbron atė ndaj kėrcėnimeve tė jashtme. Shkencėtarėt e mėsuan kėtė vetėm kohėt e fundit, ndėrsa shekuj mė parė Zoti na njoftonte nė Kur'an pėr funksionin mbrojtės tė atmosferės sė Tokės.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:17 pm

Rikthimi i qiellit
Vargu i 11-tė i Sures Et-Tarik nė Kur'an pėrmend funksionin "kthyes" tė qiellit:


Pasha qiellin qė kohė pas kohe kthehet (me shi). (Sure Et-Tarik: 11)
Siē dihet atmosfera rreth Tokės pėrbėhet nga shumė shtresa. Ēdo shtresė ka njė detyrė tė caktuar nė dobi tė jetės. Kėrkimet kanė zbuluar se kėto shtresa kanė si funksion tė kthejnė mbrapsht nė hapsirė ose nė Tokė materiale ose rreze ndaj tė cilave janė tė ekspozuara. Le tė shtjellojmė me disa shembuj kėtė funksion "qarkullues" tė shtresave qė mbėshtjellin Tokėn.
Troposfera, 13 deri 15 kilometra nga Toka, mundėson avujt e ujit tė ngrihen nga sipėrfaqja e Tokės, tė kondensohen dhe tė kthehen pėrsėri nė formė shiu.

Shtresa e jonosferės pasqyron radiovalėt nga njė qendėr e caktuar pėrsėri nė Tokė, duke mundėsuar kėshtu qė lidhja tė kryhet nė distanca tė largėta.

Ozonosfera kthen nė hapsirė rrezet e dėmshme kozmike si ato ultravjollcė, duke ndaluar mbėrritjen e tyre nė Tokė dhe dėmtimin e jetės.

Shtresa e troposferės lejon avujt e ujit qė ngrihen nga sipėrfaqja e Tokės tė kondensohen dhe tė kthehen nė Tokė nė formė shiu.
Shtresa e ozonit, e cila shtrihet nė Stratosferė nė lartėsinė 25 kilometra, pasqyron rrezatimet e dėmshme dhe rrezet ultravjollcė nga hapsira dhe i kthen ato pėrsėri nė hapsirė.
Jonosfera pasqyron radiovalėt tė shpėrndara nga Toka nė pjesė tė ndryshme tė botės, tamam si njė satelit pasiv komunikimi dhe nė kėtė mėnyrė mundėson pėrhapjen nė distancė tė transmetimeve televizive apo radio.
Shtresa e magnetosferės pengon thėrrmijat e dėmshme radioaktive tė emetuara nga Dielli dhe yjet e tjera dhe i kthen ato nė hapsirė pėrpara se ato tė arrijnė Tokėn.
Fakti se kjo veti e shtresave tė atmosferės, e vėrtetuar vetėm para pak kohėsh, qė u tregua nė Kuran shekuj mė parė, provon pėrsėri se Kur'ani ėshtė fjalė e Zotit.

Shtresat e Atmosferės
Njė fakt tjetėr i zbuluar nė vargjet e Kur'anit rreth universit ėshtė se qielli ėshtė i pėrbėrė nga shtatė shtresa:


Ai ėshtė qė pėr juve krijoi gjithēka ka nė tokė, pastaj vullnetin e vet ia drejtoi qiellit dhe i pėrsosi ata shtatė qiej. Ai ėshtė i Gjithėdijshmi pėr ēdo gjė. (Sure Bekare: 29)

Pastaj Ai iu kthye qiellit kur ai ishte tym... Dhe i krijoi ata shtatė qiej brenda dy ditėve dhe secilit qiell i caktoi atė qė i nevojitej. (Sure Fusilet: 11-12)
Fjala "qiejt", e shfaqur nė shumė vargje tė Kur'anit, pėrdoret nė referim tė qiellit mbi Tokė dhe po ashtu tė gjithė universit. Me kėtė kuptim tė fjalės shihet se qielli i Tokės, ose atmosfera, pėrbėhet nga shtatė shtresa.
Me tė vėrtetė, sot dihet se atmosfera e Tokės konsiston nė shtresa tė ndryshme tė shtrira mbi njėra-tjetrėn.55 Pėrkufizimet e bėra nė bazė tė kriterit tė pėrbėrjes kimike apo temperaturės sė ajrit kanė pėrcaktuar atmosferėn e tokės si prej shtatė shtresash.56 Sipas "Modelit tė kufizuar me rrjetė" (Limited Fine Mesh Model: LFMII), qė ėshtė njė model i atmosferės i pėrdorur pėr tė parashikuar kushtet klimaterike brenda 48 orėve, atmosfera pėrsėri pėrbėhet prej shtatė shtresash. Sipas pėrkufizimeve gjeologjike tė kohės sė fundit, shtresat e atmosferės janė si mė poshtė:
1. Troposfera
2. Stratosfera
3. Mezosfera
4. Termosfera
5. Ekzosfera
6. Jonosfera7. Magnetosfera
Njė mrekulli tjetėr e kėsaj ēėshtjeje pėrmendet nė vargun e 12-tė tė Sures Fusilet "(Ai) secilit qiell i caktoi atė qė i nevojitej". Me fjalė tė tjera, nė kėtė varg Zoti thotė se Ai i pėrcaktoi secilit qiell detyrėn e tij. Vėrtetė, siē e pamė nė seksionin e mėparshėm, secila nga kėto shtresa ka detyra vitale pėr njerėzimin dhe tė gjitha gjallesat mbi Tokė. Secila shtresė ka njė funksion tė veēantė, duke filluar qė nga formimi i shiut deri tek parandalimi i rrezeve tė dėmshme, nga pasqyrimi i radiovalėve deri tek shmangia e efekteve tė dėmshme tė meteorėve.
Vargjet e mėposhtme na informojnė rreth shfaqjes sė tė shtatė shtresave nė Kur'an.

Sot, ėshtė fakt i mirėpėrcaktuar qė atmosfera pėrbėhet nga shtresa tė ndryshme tė vendosura mbi njėra-tjetrėn. Ashtu siē pėrshkruhet nė Kur'an, atmosfera pėrbėhet prej saktėsisht 7 shtresash.



A nuk e keni parė se si Allahu krijoi shtatė qiej (nė shtresa)? (Sure Nuh: 15)

Ai ėshtė qė krijoi shtatė qiej palė mbi palė... (Sure el-Mulk: 3)
Fjala arabe "tibakan" nė kėto vargje e pėrkthyer si "shtresė" d.m.th. "shtresė, mbulesė e duhur apo mbulim pėr diēka" dhe theksohet se si shtresa mė lart pėrputhet mirė me atė mė poshtė. Kjo fjalė kėtu pėrdoret gjithashtu edhe nė shumės, duke i dhėnė kuptimin "shtresat". Qielli i pėrshkruar nė varg si i pėrbėrė prej shtresash ėshtė padyshim shprehja mė e mirė pėr atmosferėn.
Ėshtė njė mrekulli e madhe qė kėto fakte, tė cilat nuk do tė mund tė zbuloheshin kurrė pa teknologjinė e shekullit tė 20-tė, shpaloseshin nė mėnyrė tė shtjellur nė Kur'an 1400 vjet mė parė.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:18 pm

Funksioni i Maleve

Kur'ani i kushton vėmendje tė veēantė funksionit gjeologjik tė maleve.

Dhe nė tokė kemi krijuar male tė ngulura fort qė ajo tė mos lėvizė nėn to... (Sure El-Enbija: 31)
Siē vihet re nė kėtė varg, pohohet se malet kanė si funksion tė parandalojnė tronditjet e Tokės.
Ky fakt nuk dihej nga askush nė kohėn e zbritjes sė Kur'anit. Ai u zbulua vetėm kohėt e fundit si rezultat i gjetjeve tė gjeologjisė moderne.
Mė parė mendohej se malet ishin thjesht ngritje mbi sipėrfaqen e tokės.
Shkencėtarėt tani kanė kuptuar se malet nuk janė thjesht ngritje, por se ato zgjerohen 10-15 herė tė lartėsisė sė tyre nėn tokė, zgjerime kėto qė quhen rrėnjė e malit. Me kėto veēori, malet luajnė tė njėjtin rol me atė tė njė gozhde apo shtylle tė ngulur nė tokė. Pėr shembull, njė majė mali si Mali i Everestit qė ngrihet rreth 9 km mbi sipėrfaqen e tokės, ka njė rrėnjė qė zgjerohet poshtė pėr mė shumė se 125 km.57
Malet dalin si rezultat i lėvizjeve dhe pėrplasjeve tė pllakave masive qė formojnė koren e Tokės. Kur dy pllaka ndeshen, mė e forta rrėshket poshtė tjetrės dhe ajo qė ndodhet sipėr pėrkulet dhe formon malet. Shtresa poshtė vazhdon nėn tokė dhe formon njė zgjerim tė thellė poshtė. Kjo do tė thotė, si u sqarua dhe mė lart, se malet kanė njė pjesė qė shkon poshtė po aq tė madhe sa pjesa e dukshme mbi Tokė.
Nė njė tekst shkencor, struktura e maleve pėrshkruhet si mė poshtė:
Aty ku kontinentet janė mė tė trasha, si edhe nė vargmalet, korja zhytet edhe mė shumė nė mantel.58
Profesor Siaveda, njė gjeolog detar me famė botėrore, dha komentin e mėposhtėm rreth mėnyrės se si malet ngjeshen nė tokė si rrėnjėt:
Ndryshimi kryesor mes maleve kontinentalė dhe maleve oqeanikė vjen nga materiali i tyre... Por emėruesi i pėrbashkėt i tė dyve ėshtė se ata kanė rrėnjė qė i mbajnė. Nė rastin e maleve kontinentalė, ėshtė materiali me dendėsi disi tė ulėt nga mali, ai qė zgjerohet poshtė nėn tokė si rrėnjė. Nė rastin e maleve oqeanikė, ka gjithashtu njė material tė lehtė si rrėnjė e malit... Funksioni i rrėnjėve ėshtė tė mbajė malin nė bazė tė ligjit tė Arkimedit.59

Pėr mė tepėr, Frenk Pres, ish-President i Akademisė Kombėtare tė Shkencave tė Sh.B.A, thotė nė librin e tij Toka, i cili pėrdoret ende si tekst universitar nė mbarė botėn, se malet ngjajnė me shtyllat dhe ato ngulen nė thellėsitė e tokės.60

Nė njė varg, ky aspekt i maleve tregohet kėshtu:

A nuk e bėmė Ne tokėn tė pėrshtatshme, ndėrsa malet shtylla tė saj? (Sure Nebč: 6-7)

Malet i kanė rrėnjėt thellė nėn sipėrfaqen e Tokės (Toka, Press and Siever, f. 413)

Seksion skematik. Malet, si shtyllat, kanė rrėnjė thellė tė ngulura nė Tokė (Anatomia e Tokės, Cailleux, f. 220)

Njė ilustrim tjetėr tregon se si malet janė nė formė shtylle, pėr shkak tė rrėnjėve tė tyre tė thella. (Shkenca e Tokės, Tarbuck and Lutgens, f. 158)
Nė njė varg tjetėr Zoti ka zbuluar se Ai i ka pėrforcuar malet. (Sure en-Naziat: 32) Fjala arabe ersaha nė kėtė varg do tė thotė "i ka rrėnjosur, i ka fiksuar, ngulitur nė tokė". Nė sajė tė kėtyre veēorive, malet zgjerohen mbi dhe nėn tokė nė pikat ku takohen shtresat e tokės dhe i mbėrthejnė kėto shtresa bashkė. Kėshtu ato stabilizojnė koren e tokės dhe parandalojnė rrėshkitjen e saj mbi shtresėn magmatike. Shkurtimisht, mund tė krahasojmė malet me gozhdėt qė bashkojnė copat e drurit.
Sot ne dimė se shtresa e jashtme shkėmbore e tokės ėshtė e ndarė nė pllaka qė notojnė mbi magmė. Duke ditur shpejtėsinė e lartė me tė cilėn rrotullohet toka rreth boshtit tė saj, kėto pllaka notuese do vinin rrotull po tė mos ishte pėr efektin fiksues tė maleve. Nė kėtė rast nuk do tė formohej toka, nuk do tė grumbullohej ujė, nuk do tė rriteshin bimė dhe nuk do tė ndėrtoheshin rrugė e ndėrtesa; shkurt, jeta nė Tokė do ishte e pamundur. Sidoqoftė, me mėshirėn e Zotit, malet parandalojnė shumė lėvizjet mbi sipėrfaqen e Tokės duke funksionuar tamam si gozhdė.
Ky rol vital i maleve, qė u zbulua nga gjeologjia moderne dhe kėrkimet sizmike, u zbulua nė Kur'an shekuj mė parė si njė shembull i urtėsisė gjithėpėrfshirėse nė krijimin e Zotit. Nė njė varg tjetėr thuhet pėrsėri:

Ėshtė Zoti Ai qė vendosi male tė rėnda qė tė mos luajė vendi bashkė me ju... (Sure Lukman: 10)
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:19 pm

Identifikimi i Shenjave tė Gishtėrinjve
Ndėrsa nė Kur'an pėrmendet se ėshtė e lehtė pėr Zotin ta risjellė njeriun pas vdekjes, theksohen nė mėnyrė tė veēantė shenjat e gishtėrinjve:

Ne jemi tė zotėt t'ia rikrijojmė si kanė qenė edhe majat e gishtave tė tij. (Sure El-Kijama: 3-4)
Theksimi i majave tė gishtėrinjve ka njė kuptim tė veēantė. Kjo sepse kėto shenja janė unike pėr ēdokush. Ēdo person i gjallė apo qė ka jetuar nė kėtė botė ka njė bashkėsi tė vetėn tė shenjave tė gishtave.
Kjo ėshtė dhe arsyeja qė ato pėrdoren si provė e fortė identifikimi dhe pėrdoren pėr kėtė qėllim nė mbarė botėn.

Siē pėrshkruhet kėtu, maja e gishtėrinjve, qė ėshtė e ndryshme pėr ēdo njeri, rrjedh nga e njėjta strukturė tek tė gjithė njerėzit.
Por ajo qė ėshtė e rėndėsishme ėshtė se kjo veēori e majave tė gishtave ėshtė zbuluar vetėm nė shekullin e 19-tė. Mė parė njerėzit i konsideronin shenjat e gishtėrinjve si vija tė zakonshme pa ndonjė rėndėsi apo kuptim tė veēantė. Megjithatė nė Kur'an, Zoti i pėrmend kėto shenja, tė cilat nė atė kohė nuk tėrhoqėn vėmendjen e ndokujt, dhe na tėrheq vėmendjen mbi rėndėsinė e tyre - njė rėndėsi qė u kuptua mė nė fund nė ditėt tona.

Lėvizja e maleve
Nė njė varg informohemi se malet nuk janė tė palėvizshėm siē duken, por janė nė nė lėvizje tė vazhdueshme:

E i sheh malet e mendon se ato janė tė palėvizshme, ndėrsa ato lėvizin si retė. (Sure En-Neml: 88)
Kjo lėvizje e maleve shkaktohet nga lėvizjet e kores sė Tokės mbi tė cilėn ato qėndrojnė. Korja e Tokės 'lundron' mbi shtresėn e mantelit , e cila ėshtė mė e dendur. Ishte fillimi i shekullit tė 20-tė, kur pėr herė tė parė nė histori njė shkencėtar gjerman i quajtur Alfred Vegener propozoi qė kontinentet e Tokės kanė qenė tė bashkuar kur u krijua Toka nė fillim, por pastaj u copėtuan dhe kėshtu u ndanė ndėrsa largoheshin nga njėri-tjetri nė drejtime tė ndryshme.
Gjeologėt kuptuan se Vegener kishte tė drejtė vetėm nė vitin 1980, 50 vjet pas vdekjes sė tij. Siē pohonte dhe Vegener nė njė artikull tė botuar nė 1915, masat tokėsore kanė qenė tė bashkuara rreth 500 milion vjet mė parė dhe kjo masė e madhe e quajtur Pangea ndodhej e lokalizuar nė Polin e Jugut. Rreth 180 milion vjet mė parė, Pangea u nda nė dy pjesė qė ecėn nė drejtime tė ndryshme. Njė nga kėto kontinente gjigande ishte Gonduana, i cili pėrfshinte Afrikėn, Australinė, Antarktikėn dhe Indinė. Tjetri ishte Laurazia i cili pėrfshinte Europėn, Amerikėn e Veriut dhe Azinė pėrveē Indisė. Nė 150 milionė vjetėt e ardhshėm Gonduana dhe Laurazia u ndanė nė pjesė mė tė vogla.
Kėto kontinente qė u shfaqėn pas copėtimit tė Pangeas janė duke lėvizur vazhdueshmėrisht mbi Tokė me disa centimetra nė vit, duke ndryshuar njėkohėsisht dhe raportet tokė/det tė Tokės.
E zbuluar si rezultat i kėrkimeve gjeologjike tė kryera nė fillimet e shekullit tė 20-tė, kjo lėvizje e kores sė Tokės shpjegohet kėshtu nga shkencėtarėt:
Korja dhe pjesa e sipėrme tė mantelit me njė trashėsi prej rreth 100 km, ndahen nė segmente tė quajtura pllaka. Ka 6 pllaka kryesore dhe disa tė tjera tė vogla. Sipas teorisė sė quajtur tektonika e pllakave, kėto pllaka lėvizin nė Tokė duke mbartur me vete kontinentet dhe fundet e oqeaneve… Lėvizja kontinentale ėshtė matur tė jetė 1-5 cm nė vit. Kjo lėvizje e pllakave do krijojė njė ndryshim tė ngadalshėm tė gjeografisė sė Tokės. Pėr shembull, ēdo vit Oqeani Atlantik bėhet lehtėsisht mė i gjerė.61
Kėtu duhet tė theksohet njė pikė shumė e rėndėsishme: Zoti pėrmend lėvizjen e maleve si njė veprim rrjedhės. Sot shkencėtarėt e kohės tonė pėrdorin gjithashtu termin "rrjedhje kontinentale" pėr kėtė lėvizje. 62
Continental drift is something which could not be observed at the time of the revelation of the Qur'an, and in the words, "You will see the mountains you reckoned to be solid" God revealed in advance the way in which people were to approach the subject. He then revealed another truth, saying that the mountains went past like clouds. As we have seen, attention is drawn in the verse to the mobility of the stratum in which mountains stand.
Unquestionably, it is one of the miracles of the Qur'an that this scientific fact, which has recently been discovered by science, was announced in the Qur'an.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:21 pm

Mrekullia tek Hekuri
Hekuri ėshtė njė nga elementet e theksuar fort nė Kur'an. Nė Suren el-Hadid, qė d.m.th. Hekur, ne informohemi:

…Dhe Ne e kemi zbritur edhe hekurin nė tė cilin ka forcė tė madhe dhe dobi pėr njerėzit… (Sure el-Hadid: 25)

Fjala enzelna e pėrkthyer si "zbritur" dhe e pėrdorur pėr hekurin nė kėtė varg, mund tė mendohet se ka kuptim metaforik pėr tė shpjeguar se hekuri ėshtė sjellė pėr tė mirėn e njerėzve. Por, nėse marrim nė konsideratė kuptimin konkret tė fjalės, qė ėshtė "i zbritur fizikisht nga qielli", si nė rastin e shiut apo tė rrezeve tė Diellit, kuptojmė se ky varg sjell njė mrekulli shkencore shumė tė rėndėsishme. Kjo sepse gjetjet moderne astronomike kanė nxjerrė nė pah se hekuri i ndodhur nė botėn tonė ka ardhur nga yjet gjigandė nga hapsira e jashtme.63
Jo vetėm hekuri nė tokė por edhe hekuri nė tė gjithė Sistemin Diellor vjen nga hapsira e jashtme, meqėnėse temperatura nė diell ėshtė e papėrshtatshme pėr formimin e elementit hekur. Dielli ka nė sipėrfaqe njė temperaturė prej 6000 gradė Celsius dhe nė kore afėrsisht 20 milion gradė. Hekuri mund tė prodhohet vetėm nė yje shumė mė tė mėdhenj se Dielli, ku temperatura arrin disa qindra milion gradė. Kur sasia e hekurit tejkalon njė masė tė caktuar tek njė yll, ai nuk mund ta mbajė mė dhe pėrfundimisht shpėrthen nė atė qė quhet "nova" ose "supernova". Kėto shpėrthime bėjnė qė hekuri tė shpėrndahet nė hapsirė.64
Njė burim shkencor na jep informacionin e mėposhtėm mbi kėtė temė:
Ka gjithashtu prova pėr ngjarje mė tė vjetra supernovash: Nivelet e pėrforcuara tė hekurit-60 nė sedimentet e thellėsive tė detit janė interpretuar si tregues se njė shpėrthim supernova ka ndodhur brenda 90 vite-dritė tė diellit rreth 5 milion vjet mė parė. Hekuri-60 ėshtė njė izotop radioaktiv i hekurit i formuar nė shpėrthime supernova, i cili zbėrthehet me njė periudhė gjysėm-zbėrthimi prej 1,5 milion vjetėsh. Njė prani e madhe e kėtij izotopi nė njė shtresė gjeologjike tregon sintezėn e re bėrthamore tė elementėve afėr nė hapsirė dhe transportimin e tyre nė tokė (ndoshta si pjesė e thėrrmijave tė pluhurit)65
Gjithė kjo tregon se hekuri nuk u formua nė Tokė, por u mbart nga supernovat dhe "zbriti" nė tė njėjtėn mėnyrė siē pėrmendet nė vargun e mėparshėm . Ėshtė e qartė se ky fakt nuk mund tė njihej shkencėrisht nė shekullin e 7-tė, kur u shpall Kur'ani. Megjithatė ky fakt ėshtė pėrmendur nė Kur'an, fjala e Zotit I Cili rrethon ēdogjė me dijen e Tij tė pafund.
Astronomia ka zbuluar gjithashtu se edhe elementėt e tjerė janė formuar jashtė Tokės. Nė shprehjen "Ne dėrguam edhe hekurin", fjala "edhe" i referohet mjaft mirė kėtij fakti. Megjithatė, fakti qė vargu pėrmend nė mėnyrė tė veēantė hekurin ėshtė tej mase ngacmuese nė dritėn e zbulimeve tė bėra nė fund tė shekullit tė 20-tė. Nė librin e tij Fati i Nayrės, Majkėll Denton thekson rėndėsinė e hekurit:
Nga tė gjithė metalet askush nuk ėshtė mė i domosdoshėm pėr jetėn se hekuri. Ėshtė grumbullimi i hekurit nė qendėr tė njė ylli qė shkakton njė shpėrthim supernova dhe shpėrndarjen mė pas tė atomeve jetikė nėpėr kozmos. Ishte rėnia e atomeve tė hekurit pėr shkak tė gravitetit nė qendėr tė Tokės primitive ajo qė gjeneroi nxehtėsinė qė shkaktoi diferencimin kimik fillestar tė tokės, ēlirimin e atmosferės sė hershme dhe sė fundmi formimin e hidrosferės. Ėshtė hekuri i shkrirė nė qendėr tė tokės, i cili duke vepruar si njė dinamo gjigande, gjeneron fushėn magnetike tė tokės, e cila nga ana tjetėr krijon brezat e rrezatimit Van Alen qė mbrojėn sipėrfaqen e tokės nga rrezatimet kozmike penetruese me energji tė lartė dhe ruajnė shtresėn e ozonit nga shkatėrrimi i rrezeve kozmoke…
Pa atomin e hekurit nuk do tė kishte jetė tė bazuar mbi karbonin nė kozmos; as supernova, as ngrohje tė tokės primitive, as atmosferė apo hidrosferė. Nuk do tė kishte fushė mbrojtėse magnetike, as breza rrezatimi Van Alen, as shtresė ozoni, as metale pėr tė bėrė hemoglobinėn (nė gjakun e njeriut), as metale pėr tė mbajtur nėn kontroll reaktivitetin e oksigjenit dhe as metabolizėm oksidues.
Marrėdhėnia intriguese dhe e ngushtė ndėrmjet jetės dhe hekurit, ndėrmjet ngjyrės sė kuqe tė gjakut dhe shuarjes sė ndonjė ylli tė largėt, jo vetėm tregon pėrshtatjen e metaleve me biologjinė por gjithashtu biocentrizmin e kozmosit…66
Rėndėsia e hekurit mund tė shihet qartė nga kėto fjalė. Fakti se i kushtohet rėndėsi e veēantė hekurit nė Kur'an thekson rėndėsinė e kėtij elementi. Pėrveē kėsaj ka njė sekret tjetėr nė Kur'an qė tėrheq vėmendjen pėr rėndėsinė e hekurit: Vargu i 25-tė i Sures el-Hadid, qė i referohet hekurit, pėrfshin dy kode matematikė interesantė:

El-Hadid ėshtė surja e 57-tė e Kur'anit. Vlera numerike e fjalės "el-hadid" nė Arabisht ėshtė pėrsėri 57. Vlera numerike e fjalės "hadid" vetėm ėshtė 26. Gjithashtu, siē shikohet nė tabelėn periodike tė mėsipėrme, 26 ėshtė numri atomik i hekurit.
El-Hadid ėshtė Surja e 57-tė nė Kur'an. Vlera numerike e fjalės "El-Hadid" nė Arabisht kur vlerat e tij numerike mblidhen, ėshtė gjithashtu 57.
Vlera numerike e fjalės vetėm "Hadid" ėshtė 26 dhe 26 ėshtė numri atomik i hekurit.

Erėrat Mbarėsuese
Nė njė varg tė Kur'anit ėshtė pėrmendur karakteristika "mbarėsuese" e erėrave dhe formimi i shiut si rezultat i kėsaj:

Ne i lėshojmė erėrat mbarėsuese e nga qielli lėshojmė shi dhe atė ju japim ta pini… (Sure El-Hixhr: 22)
Nė kėtė varg tregohet se faza e parė nė formimin e shiut ėshtė era. Deri nė fillim tė shekullit tė 20-tė, lidhja e vetme e njohur mes erės dhe shiut ishte se era lėvizte retė. Megjithatė, gjetjet meteorologjike tė kohėve tė fundit kanė treguar rolin "mbarėsues" tė erės nė formimin e shiut.
Ky funksion mbarėsues i erės shpjegohet kėshtu:
Mbi sipėrfaqen e detėrave dhe oqeaneve, pėr shkak tė veprimit shkumėzues tė ujit, formohen flluska tė panumėrta ajri. Nė momentin qė kėto flluska plasin, nė ajėr shpėrndahen mijėra thėrrmija tė vogla me diametėr sa njė tė qindtėn e milimetrit. Kėto thėrrmija tė njohura si "aerosole" pėrzihen me pluhurin e sjellė nga toka me anė tė erės dhe ēohen nė shtresat e sipėrme tė atmosferės. Thėrrmijat e mbartura nė lartėsitė e mėdha nga era vijnė nė kontakt me avujt e ujit. Avulli i ujit kondenson rrotull kėtyre thėrrmijave dhe kthehet nė pika uji. Kėto pika uji nė fillim mblidhen dhe formojnė retė, pastaj bien nė Tokė nė formė shiu.
Siē shihet, erėrat "mbarsin" avujt e ujit tė ndodhur nė ajėr me thėrrmijat qė ato marrin nga deti dhe ndihmojnė kėshtu nė formimin e reve tė shiut.
Nėse erėrat nuk do ta kishin kėtė veti, nuk do tė formoheshin kurrė pikat e ujit lart nė atmosferė dhe nuk do tė ekzistonte shiu.
Pika mė e rėndėsishme kėtu ėshtė se ky rol kyē i erės nė formimin e shiut pėrmendej shekuj mė parė nė Kur'an nė njė kohė kur njerėzit dinin shumė pak rreth fenomeneve natyrore…
Njė informacion tjetėr rreth efektit mbarėsues tė erėrave ėshtė roli qė ato luajnė nė fertilizimin e bimėve. Shumė bimė mbi Tokė sigurojnė mbijetesėn e tyre duke shpėrndarė polenin me anė tė erės. Era merr polenin nga bimėt dhe ndihmon nė fertilizimin duke mbartur polenin nė bimėt e tjera tė tė njėjtit lloj.
Ky efekt i erės tek bimėt ishte i panjohur deri para pak kohėsh. Megjithatė, kur u kuptua se bimėt ndahen nė mashkull dhe femėr, u kuptua dhe efekti fertilizues i erės. Kur'ani e tregon kėtė fakt nė vargun: "...Ne kemi lėshuar shi e kemi bėrė tė mbijnė nė tė nga tė gjitha llojet mė tė dobishme, nė ēift." (Sure Llukman: 10)
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:22 pm

Proporcioni i shiut
Njė nga informacionet e dhėna nė Kur'an rreth shiut ėshtė se ai bie nė Tokė nė sasinė e duhur. Kjo pėrmendet nė suren ez-Zuhruf si mė poshtė:

Dhe ėshtė Ai qė lėshon nga qielli ujė me masė. Ne i japim me tė jetė njė toke tė vdekur. Ja, kėshtu edhe ju do tė ngriheni (nga vdekja) (Sure Ez-Zuhruf: 11)

Nė tokė, uji qarkullon sipas njė "mase" tė caktuar. Jeta nė Tokė varet nga ky cikėl i ujit.
Kjo sasi e pėrcaktuar e shiut ėshtė zbuluar pėrsėri nga kėrkimet e sotme moderne. Ėshtė vlerėsuar se nė njė sekondė avullojnė afėrsisht 16 milion ton ujė nga Toka. Kjo sasi shkon nė 513 trilion ton nė vit. Ky numėr ėshtė i njėjtė me sasinė e shiut qė bie nė Tokė nė njė vit. Kjo do tė thotė se uji qarkullon vazhdimisht nė njė cikėl tė ekulibruar, nė njė "masė" tė caktuar. Jeta nė Tokė varet nga ky cikėl i ujit. Sikur njerėzit tė pėrdornin tė gjithė teknologjinė e mundshme, nuk do tė mundnin tė riprodhojnė kėtė cikėl artificialisht.
Njė shmangie sado e vogėl e kėtij ekuilibri do tė sillte shumė shpejt njė ērregullim tė madh ekologjik qė do t'i jepte fund jetės nė Tokė. Por kjo nuk ndodh asnjėherė dhe shiu vazhdon tė bjerė ēdo vit nė tė njėjtėn sasi ashtu siē na u zbulua dhe nga Kur'ani.
Proporcioni i rėnies sė shiut nuk ka tė bėjė thjesht me sasinė e tij, por gjithashtu edhe me shpejtėsinė e rėnies sė pikave tė shiut. Shpejtėsia e pikave tė shiut, pavarėsisht nga madhėsia e tyre, nuk e kalon njė limit tė caktuar.
Filip Lenard, njė fizikant gjerman fitues i ēmimit Nobel, pėrcaktoi se shpejtėsia me tė cilėn bien pikat e shiut rritet sipas diametrit deri nė njė madhėsi 4,5 mm. Megjithatė, pėr pika mė tė mėdha, shpejtėsia e rėnies nuk rritet mė shumė se 8 metėr pėr sekondė.67 Kjo pėr shkak tė formės sė pikave, e cila bėn tė rritet rezistenca e tyre ndaj ajrit gjė qė pengon rritjen e shpejtėsisė sė tyre.
Siē mund tė shihet, nė Kur'an tėrhiqet vėmendja ndaj njė rregullimi delikat tė shiut i cili nuk ka mundur tė dihet 1400 vjet mė parė.

Mospėrzierja e Deteve me Njėri-tjetrin
Njė nga vetitė e deteve qė ėshtė zbuluar vetėm kohėt e fundit, ėshtė treguar nė njė varg tė Kur'anit si mė poshtė:

Ai i lejoi dy detet tė puqen. Ndėrmjet atyre tė dyve ėshtė njė pengesė qė ata tė dy nuk e kapėrcejnė. (Sure Err-Rrahman: 19-20)
Kjo veti e deteve, qė ata takohen por nuk pėrzihen aspak me njėri-tjetrin, ėshtė zbuluar vetėm kohėt e fundit nga oqeanografėt. Pėr shkak tė forcės fizike tė quajtur "tension sipėrfaqėsor", ujėrat e deteve fqinjė nuk ngatėrrohen. Si pasojė e dendėsive tė ndryshme tė ujėrave tė tyre, tensioni sipėrfaqsor pengon pėrzierjen e tyre, njėsoj si tė kishte njė mur tė hollė mes tyre.68
Pjesa interesante e kėsaj ėshtė se, nė njė kohė kur njerėzit nuk kishin njohuri mbi fizikėn, tensionin sipėrfaqsor apo oqeanografinė, ky fakt u zbulua nga Kur'ani.

Uji i Detit Mesdhe hyn nė Atlantik nėpėrmjet Gjibraltarit. Por temperatura e tyre, kripėsia dhe dendėsitė nuk ndryshojnė, si shkak i barrierės qė i ndan ato.

Pavarėsisht nga fakti se ka dallgė tė mėdha, rryma tė forta dhe batica nė kėto dete, ato nuk pėrzihen me njėri-tjetrin dhe as nuk e kalojnė barrierėn mes tyre. I provuar shkencėrisht vetėm kohėt e fundit, ky fakt ėshtė pėrmendur nė Suren err-Rrahman tė Kur'anit 14 shekuj mė parė.


Gjinia e Fėmijės

Nė Kur'an thuhet se gjinia krijohet nga njė "pikė farė qė hidhet". Megjithatė, deri para pak kohėsh, besohej se gjinia e fėmijės pėrcaktohej nga qelizat e nėnės. Shkenca, kėtė informacion tė dhėnė nė Kur'an, e zbuloi vetėm nė shekullin e 20-tė.
Deri fare pak kohė mė parė, mendohej se gjinia e fėmijės pėrcaktohej nga qelizat e nėnės. Ose tė paktėn, besohej se gjinia pėrcaktohej nga qelizat e nėnės dhe babait bashkė. Por ne jemi informuar ndryshe nė Kur'an ku citohet se mashkulli apo femra krijohet nga "njė pikė farė qė hidhet".


Dhe Ai ėshtė qė krijoi llojet - mashkullin dhe femrėn. Nga pika e farės qė hidhet. (Sure En-Nexhm: 45-46)

A nuk ka qenė ai njė pikė ujė qė derdhet, e pastaj u bė gjak i trashė qė Ai e krijoi dhe e pėrsosi duke bėrė prej tyre dy lloje mashkullin dhe femrėn? (Sure el-Kijame: 37-39)
Disiplinat e gjenetikės dhe biologjisė molekulare kanė vlerėsuar shkencėrisht saktėsinė e kėtij informacioni tė dhėnė nga Zoti nė Kur'an. Tani ėshtė kuptuar se gjinia pėrcaktohet nga qelizat e mashkullit dhe se femra nuk ka asnjė rol nė kėtė proces.
Kromozomet janė elementėt kryesorė nė pėrcaktimin e gjinisė. Dy nga 46 kromozomet, qė pėrcaktojnė strukturėn njerėzore, njihen si kromozomet e gjinisė. Kėto dy kromozome quhen "XY" tek meshkujt dhe "XX" tek femrat pasi format e kromozomeve i ngjajnė kėtyre shkronjave. Kromozomi "Y" mbart gjenet qė kodojnė gjininė mashkullore, ndėrsa kromozomi "X" mbart gjenet qė kodojnė gjininė femėrore.

Janė kromozomet ato qė pėrcaktojnė gjininė.
Formimi i njė qėnieje tė re njerėzore fillon me kombinimin kryq tė njė prej kėtyre kromozomeve, tė cilat ekzistojnė nė ēifte tek femrat dhe meshkujt. Tek femrat tė dy pėrbėrėsit e qelizės, e cila ndahet nė dy gjatė ovulimit, mbartin kromozome X. Qeliza e mashkullit nga ana tjetėr, prodhon dy lloj pėrbėrėsish, njė qė pėrmban kromozome X dhe tjetri kromozome Y. Nėse njė kromozom X nga femra bashkohet me njė spermė qė pėrmban njė kromozom X atėherė fėmija ėshtė femėr. Nėse bashkohet me njė spermė qė pėrmban njė kromozom Y, fėmija ėshtė mashkull.
Me fjalė tė tjera, gjinia e fėmijės pėrcaktohet nga cili kromozom i mashkullit bashkohet me ovulin e femrės.
Asgjė nga kėto njihej deri nė zbulimin e gjenetikės nė shekullin e 20-tė. Nė tė vėrtetė, nė shumė kultura besohej se gjinia e fėmijės pėrcaktohej nga trupi i nėnės. Ky ėshtė shkaku qė gratė fajėsoheshin kur lindnin vajza.
Katėrmbėdhjetė shekuj pėrpara se tė zbuloheshin gjenet e njeriut, Kur'ani na dha informacione qė e hidhnin poshtė kėtė supersticion dhe na tregoi se origjina e gjinisė nuk gjendej tek gratė por tek burrat.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:24 pm

Embrioni i Ngjitur pas Uterusit
Nėse vazhdojmė tė shqyrtojmė faktet e pėrmendura nė Kur'an rreth formimit tė njeriut, ndeshemi pėrsėri me disa mrekulli shkencore mjaft tė rėndėsishme.
Kur qeliza mashkullore bashkohet me vezėn e femrės, formohet esenca e fėmijės qė pritet tė lindė. Kjo qelizė e vetme, e njohur si "zigotė" nė biologji, do fillojė menjėherė tė riprodhohet duke u ndarė dhe do shndėrrohet kėshtu nė "mish" tė quajtur embrion. Kjo sigurisht qė mund tė shikohet nga njerėzit vetėm me ndihmėn e mikroskopit.
Megjithatė, embrioni nuk i kalon fazat e tij zhvilluese dukė qėndruar nė boshllėk. Ai ngjitet pas uterusit njėsoj si rrėnjėt qė futen nė tokė. Nėpėrmjet kėsaj lidhjeje embrioni pėrfton nga trupi i nėnės substancat esenciale pėr zhvillimin e tij.69
Nė kėtė pikė zbulohet njė mrekulli e rėndėsishme e Kur'anit. Kur i referohet embrionit qė zhvillohet nė barkun e nėnės, Zoti pėrdor fjalėn "alak" nė Kur'an:

Lexo: Nė emėr tė Zotit tėnd i cili krijoi njeriun prej njė gjaku tė mpiksur (alak). Lexo: Se Zoti yt ėshtė mė Bujari. (Sure El-Alak: 2-3)
Kupimi i fjalės alak nė Arabisht ėshtė "diēka qė ngjitet nė njė vend". Fjala pėrdoret tamam pėr tė pėrshkruar shushunjat qė ngjiten pas njė trupi pėr tė thithur gjak.
Sigurisht, pėrdorimi i njė fjale kaq tė goditur pėr embrionin qė zhvillohet nė barkun e nėnės, provon pėrsėri qė Kur'ani ėshtė njė zbulesė nga Zoti, Sunduesi i gjithė Botėrave.

Mbėshtjellja e Kockave me Muskuj
Njė aspekt tjetėr i rėndėsishėm i informacionit tė dhėnė nė vargjet e Kur'anit janė fazat e zhvillimit tė qėnies njerėzore nė barkun e nėnės. Nė ato vargje thuhet se kockat zhvillohen tė parat dhe pastaj muskujt tė cilėt mbėshtillen rreth tyre:

Mė pas atė pikė ujė e bėmė copė gjaku, e atė gjak tė mpiksur e bėmė copė mishi, e atė copė mishi e shndėrruam nė eshtra, dhe eshtrave ua veshėm mishin, pastaj atė e bėmė krijesė tjetėr. I Lartė ėshtė Allahu, mė i Miri Krijues. (Sure El-Mu'minun: 14)

(Pastaj Ne) i veshėm kockat me mish... (Sure el-Muminun: 14)
Embriologjia ėshtė ajo degė e shkencės qė studion zhvillimin e embrionit. Deri pak kohė mė parė embriologėt supozonin se kockat dhe muskujt tek embrioni zhvilloheshin njėkohėsisht. Por, kėrkimet e avancuara mikroskopike tė kryera nė sajė tė zhvillimeve tė reja teknologjike, kanė treguar se Kur'ani ėshtė fjalė pėr fjalė i saktė.
Kėto vėzhgime nė nivel mikroskopik treguan se zhvillimi brenda barkut tė nėnės ndodh nė tė njėjtėn mėnyrė tė pėrshkruar nga vargjet e Kur'anit . Sė pari, kockėzohet indi kėrcor. Pastaj qelizat muskulare qė seleksionohen nga indi rreth kockave bashkohen dhe mbėshtjellin kockat.
Kjo ngjarje ėshtė shpjeguar nė njė botim shkencor tė titulluar Njeriu nė Zhvillim me kėto fjalė:
Forma e skeletit pėrcakton pamjen e pėrgjithshme tė embrionit gjatė javės sė 7-tė; muskujt nuk zhvillohen nė tė njėjtėn kohė por zhvillimi i tyre ndodh menjėherė pas kėsaj. Muskujt zėnė pozicion rreth kockave nė tė gjithė trupin dhe veshin kėshtu kockat. Kėshtu, muskujt marrin format dhe strukturat e tyre tė njohura... Faza e veshjes sė muskujve ndodh gjatė javės sė 8-tė...70
Shkurtimisht, fazat e zhvillimit tė njeriut tė shpjeguara nė Kur'an janė nė harmoni tė plotė me zbulimet e embriologjisė moderne.

Tre Zonat e Errėta tė Fėmijės nė Bark
Nė Kur'an thuhet se njeriu krijohet nga njė proces tre-fazor nė barkun e nėnės:

...Ai ju krijon juve nė barqet e nėnave tuaja krijim pas krijimi nė tre errėsira. Ky ėshtė Allahu, Zoti juaj, vetėm i Atij ėshtė pushteti. Nuk ka Zot tjetėr pėrveē Tij. E si pra, i shmangeni? (Sure Ez-Zumer: 6)
Shprehja fi thulumetin thelethin, e pėrkthyer si "tre errėsira", tregon tre zona tė errėta tė pėrfshira nė zhvillimin e embrionit. Kėto janė:
a) Errėsira e abdomenit
b) Errėsira e mitrės
c) Errėsira e placentės

Nė Suren ez-Sumer, vargu 6, tregohet se njė qenie njerėzore krijohet nė barkun e nėnės nė tre faza tė ndryshme. Me tė vėrtetė, biologjia moderne ka zbuluar se zhvillimi embriologjik i fėmijės ndodh nė tre pjesė tė ndryshme nė barkun e nėnės.
Siē e kemi parė, biologjia moderne ka zbuluar se zhvillimi embriologjik i fėmijės ndodh nė mėnyrės e pėrshkruar nė varg, nė tre zona errėsirash. Pėr mė tepėr, pėrparimet nė shkencėn e embriologjisė tregojnė se kėto zona pėrbėhen nga 3 shtresa secila.
Muri i jashtėm abdominal pėrbėhet gjithashtu prej tre shtresash: muskujt e brendshėm oblikė, tė jashtėm oblikė dhe transversė abdominalė.71
Njėsoj, muri i mitrės pėrbėhet gjithashtu prej tre shtresash: epimetri, miometri dhe endometri.72
Pėrsėri, placenta qė rrethon embrionin pėrbėhet prej tre shtresash: amnioni (membrana e brendshme rreth fetusit), korioni (shtresa e mesme e amnionit) dhe decidua (shtresa e jashtme e amnionit) 73
Gjithashtu nė kėtė varg tregohet se njė qėnie njerėzore krijohet duke kaluar nė tre faza tė ndryshme. Nė tė vėrtetė, biologjia moderne ka zbuluar se zhvillimi embriologjik i fėmijės ndodh nė tre hapa. Nė tė gjithė tekstet e embriologjisė e studiuara nė fakultetet e mjekėsisė, sot kjo temė konsiderohet si njė element njohurie bazė. Pėr shembull, nė librin Embriologjia Njerėzore Themelore, tekst referimi bazė nė fushėn e embiologjisė, ky fakt citohet si nė vijim: "Jeta nė uterus ka tre faza: para-embrionike; dy javė e gjysma e parė, embrionike; deri nė fund tė javės sė tetė, dhe faza e fetusit; nga java e tetė nė lindje." 74
Kėto hapa i referohen fazave tė ndryshme tė zhvillimit tė fėmijės; Shkurtimisht, karakteristikat kryesore tė kėtyre fazave janė si mė poshtė:

- Faza Para-embrionike
Nė kėtė fazė tė parė, zigota ndahet dhe kur ajo bėhet njė grup qelizash, ajo ngjitet nė muret e uterusit. Ndėrsa numri i qelizave vazhdon tė rritet, ato vetėorganizohen nė tre shtresa.

- Faza Embrionike
Faza e dytė zgjat pėr pesė javė e gjysėm gjatė sė cilės fėmija quhet "embrion". Nė kėtė fazė fillojnė tė shfaqen organet dhe sistemet kryesore tė trupit nga shtresat qelizore.

- Faza e Fetusit
Ng kjo fazė e tutje embrioni quhet "fetus". Kjo fazė fillon nė javėn e tetė tė shtatzėnisė dhe zgjat deri nė momentin e lindjes. Karakteristika dalluese e kėsaj faze ėshtė se fetusi ka pamjen e njė qėnieje njerėzore, me fytyrėn, duart dhe kėmbėt e tij. Edhe pse ėshtė vetėm 3 cm i gjatė nė fillim, janė bėrė tė dukshme tė gjitha organet e tij. Kjo fazė zgjat pėr rreth 30 javė dhe zhvillimi vazhdon deri nė javėn e lindjes.
Tė dhėnat mbi zhvillimin nė barkun e nėnės u bėnė tė ditura vetėm pas vėzhgimeve me mjete moderne. Pėrsėri, si shumė fakte tė tjera shkencore, kėto tė pjesė tė dhėnash gjenden nė ajetet e Kur'ani nė njė mėnyrė mrekulluese. Fakti, qė njė informacion kaq i detajuar dhe i saktė ndodhej nė Kur'an nė njė kohė kur njerėzit kishin tė dhėna tė pakta mbi ēėshtjet mjekėsore, ėshtė provė e qartė se Kur'ani ėshtė fjalė e Zotit.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:25 pm

Qumėshti i Nėnės

Ne njeriun e kemi mėsuar pėr prindėrit e vet, sepse nėna e vet e barti me mund pas mundi dhe pas dy viteve ia ndau gjirin. Tė jesh mirėnjohės ndaj Meje dhe ndaj dy prindėrve tė tu pse vetėm tek Unė ėshtė kthimi juaj. (Sure Llukman: 14)
Qumėshti i nėnės ėshtė njė pėrzierje e pakrahasueshme qė u krijua nga Zoti si njė burim i shkėlqyer ushqimi pėr fėmijėn e porsalindur por edhe si njė substancė qė rrit rezistencėn e tij ndaj sėmundjeve. Ekuilibri i vlerave ushqimore tek qumėshti i nėnės ėshtė nė nivele ideale dhe gjithashtu ai ėshtė nė formėn ideale pėr trupin ende tė parritur tė fėmijės. Njėkohėsisht, qumėshti i nėnės ėshtė shumė i pasur me vlera ushqimore qė ndihmojnė nė pėrshpejtimin e rritjes sė qelizave tė trurit dhe tė zhvillimit tė sistemit nervor.75 As ushqimi artificial i prodhuar nga teknologjia e sotme nuk mund ta zėvendėsojė kėtė burim tė mrekullueshėm ushqimi.
Lista e avantazheve tė fėmijės nga qumėshti i nėnės rritet nga dita nė ditė. Kėrkimet kanė treguar se fėmijėt e ushqyer nga qumėshti i nėnės janė veēanėrisht tė mbrojtur nga infeksionet e sistemit tė frymėmarrjes dhe atij tretės. Kjo sepse antitrupat nė qumėshtin e nėnės sigurojnė njė mbrojtje direkte ndaj infeksioneve. Veti tjetėr anti-infeksionale tė tij ėshtė se ky ushqim krijon njė ambjent tė pėrshtatshėm pėr bakteret "e mira" tė quajtura "florė normale" dhe pėrbėn njė barrierė ndaj baktereve, viruseve dhe parazitėve. Pėr mė tepėr, ėshtė zbuluar se nė qumėshtin e nėnės ka faktorė qė rregullojnė sistemin imunitar ndaj sėmundjeve infektive dhe e lejojnė atė tė funksionojė normalisht.76
Meqė qumėshti i nėnės ėshtė modeluar nė mėnyrė tė veēantė, ai ėshtė ushqimi mė i tretshėm pėr fėmijėt. Duke qenė se ėshtė shumė i pasur me vlera ushqimore, ai tretet shumė lehtė nga sistemi i ndjeshėm tretės i fėmijės. Kėshtu, meqėnėse fėmija harxhon mė pak energji pėr tretjen, ai mund ta pėrdorė atė energji pėr funksione tė tjera trupore si rritja apo zhvillimi i organeve.
Qumėshti i nėnave qė kanė pasur fėmijė tė parakohshėm (prematurė) pėrmban nivele mė tė larta yndyrnash, proteinash, natriumi, klori dhe hekuri me qėllim qė tė pėrmbushė nevojat e fėmijės. Nė tė vėrtetė ėshtė parė se nga qumėshti i nėnės, funksionet e syrit zhvillohen mė mirė nė fėmijėt prematurė dhe gjithashtu ata dalin mė mirė nė testet e inteligjencės, si edhe kanė avantazhe tė tjera.
Njė zbulim tjetėr i ri shkencor qė i pėrket qumėshtit tė nėnės ėshtė se ai ėshtė shumė i dobishėm pėr fėmijėn, pėr dy vjet.77 Ky informacion i rėndėsishėm i zbuluar nga shkenca vetėm kohėt e fundit u zbulua nga Zoti nė vargun "...pas dy viteve ia ndau gjirin..." 1400 vjet mė parė.

Pėrfundime
Tė gjitha kėto qė pamė deri tani na tregojnė njė fakt tė qartė: Kur'ani ėshtė njė libėr i tillė qė tė gjitha tė dhėnat e pėrmendura aty kanė dalė tė vėrteta. Nė vargjet e tij tregohen fakte rreth temave shkencore dhe tė dhėna pėr tė ardhmen, fakte kėto qė askush i dinte nė atė kohė. Ėshtė e pamundur qė ky informacion tė njihej me nivelin e njohurisė dhe teknologijsė sė atėhershme. Ėshtė e qartė se kjo ėshtė provė e pastėr se Kur'ani nuk ėshtė fjalė e njeriut. Kur'ani ėshtė fjala e Zotit tė Gjithėfuqishėm, Filluesi i ēdogjėje dhe i tė Vetmit qė pėrfshin ēdogjė me dijen e Tij. Nė njė varg Zoti thotė pėr Kur'anin: "Sikur tė ishte prej dikujt tjetėr pėrveē Zotit, do tė gjenin nė tė shumė kundėrthėnie". (Sure En-Nisa': 82) Jo vetėm qė nuk ka kundėrthėnie nė Kur'an, por ēdo pjesė e informcionit qė ai pėrmban zbulon mrekullinė e kėtij Libri Hyjnor pėrditė e mė shumė. Ajo qė i mbetet njeriut ėshtė tė kapet fort pas kėtij Libri Hyjnor tė zbritur nga Zoti dhe ta pranojė si udhėrrėfyesin e tij tė vetėm. Nė njė nga vargjet e Tij, Zoti na urdhėron:


Dhe ky ėshtė libėr, dobiprurės, Ne e zbritėm, kėshtu qė pėrmbanju atij qė tė mėshiroheni. (Sure En'am: 155)
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:27 pm

SHKENCĖTARĖT BESIMTARĖ
Pavarėsisht se sa kokėfortė mund tė jenė materialistėt dhe ateistėt, njė e vėrtetė e vetme mbetet evidente: Zoti krijoi tė gjitha format e jetės dhe sistemeve qė pėrbėjnė thelbin e shkencės. Si rrjedhim, ėshtė e sigurtė qė feja dhe shkenca janė nė pajtim, pėrsa kohė qė ato praktikohen nė mėnyrė tė ndershme dhe tė ndjeshme. Shenjė e kėtij aprovimi tė dukshėm janė "shkencėtarėt besimtarė" tė sė shkuarės dhe tė sė tashmes, tė cilėt i dhanė ndihmesė tė rėndėsishme njerėzimit.
Njė shkencėtar, qė praktikon shkencėn, bėn zbulime tė reja dhe punon pėr tė sqaruar misteret e universit, ėshtė nė tė vėrtetė dhe njė individ qė shqyrton artistikėn e Zotit nė thellėsi duke u pėrpjekur tė nxjerrė detaje prej andej. Pėr kėtė arsye feja dhe shkenca janė njė njėsi e pandashme. Njė shkencėtar ėshtė dikush qė bėn tė dukshme Fuqinė, Artistikėn dhe Veēantinė e pafund tė Zotit nė krijimet e Tij. Pėr kėtė arsye shkencėtarėt, nė kundėrshtim me opinionin publik, mund tė perceptojnė mė shpejt ekzistencėn dhe njėshmėrinė e Zotit, pasi ata janė tė vetmit tė zhytur nė studimin e ēėshtjeve tė krijimeve tė Zotit.
Pa u habitur, ka njė numėr tė madh shkencėtarėsh qė i kanė dhėnė shkencės ndihmesa tė rėndėsishme duke pėrdorur lirinė e mendimit dhe mendjegjerėsinė e pėrftuar nėpėrmjet fesė. Kėta individė jo vetėm qė treguan se feja dhe shkenca janė nė pėrputhje tė plotė por gjithashtu i shėrbyen shkencės dhe njerėzimit nė mėnyrėn mė tė mirė. Shkencėtarė tė njohur si Njutoni, Kepleri, Leonardo da Vinēi dhe Ajnshtajni, tė cilėt ishin pionierėt e shkencės, si rezultat i vėzhgimeve dhe kėrkimeve tė tyre besonin se universi ishte krijuar dhe rregulluar nga Zoti dhe drejtohet nėn kontrollin e Tij. Pėr mė tepėr, ishin besimtarėt ata qė themeluan parimet mbi tė cilat bazohet shkenca, pra feja ka luajtur njė rol kritik nė shfaqjen e saj.
Pikėpamjet mbi kozmosin tė Izak Njutonit, i konsideruar shkencėtari mė i madh i tė gjitha kohėrave, janė tė dukshme nė fjalėt e mėposhtme:

Ky sistem kaq i bukur diellor, planetet dhe kometat do mund tė burojnė vetėm nga sugjerimi dhe dominimi i njė Qėnieje tė inteligjente dhe tė fuqishme. Kjo Qėnie qeveris tė gjitha gjėrat… si Sundues mbi tė gjithė, dhe sipas dominimit tė Tij. Ai zakonisht quhet Zoti Sundues, Rregulluesi i Gjithėanshėm.78
Ėshtė fakt i njohur se arritjet shkencore tė Keplerit rrodhėn nga besimi i tij fetar. Arno Penzias, fitues i Ēmimit Nobėl pėr Fizikėn nė 1978 dhe bashkė-zbulues i rrezatimit tė sfondit kozmik, flet kėshtu pėr Keplerin:

Ky ėshtė njė triumf i vėrtetė, jo ai i Kopernikut, por triumfi i Keplerit. Kjo sepse, pas tė gjithave, nocioni i epicikleve u dha nė ato ditė kur shkencėtarėt akoma rrihnin opinionet e tyre. E gjitha kjo zgjati derisa ne patėm njė besimtar tė vėrtetė e ky qe Kepler…Ai besonte vėrtetė nė Zotin, Ligjvėnėsin… Dhe ai tha se duhet tė ketė diēka mė tė thjeshtė e mė tė fuqishme. Mund tė ketė qenė me fat ose ndoshta ishte diēka mė e thellė, por besimi i Keplerit u shpėrblye me zbulimin e tij tė ligjeve tė natyrės. Kėshtu, qė nga ajo ditė ka qenė shumė e vėshtirė, por me kalimin e shekujve gjejmė se vėrtetė kanė vend ligje shumė tė thjeshta tė natyrės. Pra, shpresat janė akoma tek shkencėtarėt. Kjo nisi veēanėrisht nga Kepleri dhe Kepleri e gjeti nga besimi i tij.79
Nė kėtė pjesė tė librit do pėrmendim shkencėtarėt besimtarė nga e shkuara nė tė tashmen, tė cilėt themeluan dhe zhvilluan shkencėn moderne si dhe kontributet e tyre. Tė gjithė shkencėtarėt e pėrfshirė nė kėtė pjesė besonin se kozmosi dhe tė gjitha format e jetės ishin krijuar nga Zoti. Fjalėt e Frensis Bekon pėrshkruajnė qartė mendimin rreth krijesave tė njė shkencėtari besimtar:

Ashtu si ēdo vepėr qė tregon fuqinė dhe aftėsinė e punėtorit,… ashtu ėshtė edhe me punėt e Zotit; tė cilat tregojnė Gjithėpushtetin dhe Urtėsinė e Krijuesit.80
Nė ajetet e Tij, Zoti pohon se njė nga rrugėt pėr tė pasur aftėsinė pėr tė menduar rreth krijimit, pėr tė pasur frikė Zotin, pėr t'a njohur krijimin si vepėr e Tij dhe pėr tė kuptuar gjithpushtetshmėrinė dhe gjithėditurinė e Tij ėshtė tė "kesh dije":


Shembulli i atyre, tė cilėt morėn mbrojtės veē Allahut, ėshtė si shembulli i merimangės qė ndėrton shtėpi, e sikur ta dinin ata, mė e dobėta shtėpi ėshtė shtėpia e merimangės. Allahu e di ē'adhurojnė ata veē Tij. Ai ėshtė Ngadhėnjyesi, i Urti. Kėta janė shembuj qė Ne ia sjellim njerėzve po kėta nuk i kupton kush pėrveē dijetarėve. Allahu krijoi qiejt dhe tokėn me njė seriozitet tė caktuar. Nė to me tė vėrtetė ka fakte pėr besimtarėt. (Sure El-'Ankebut: 41-44)

Nga argumentet e Tij ėshtė krijimi i qiejve dhe i tokės, ndryshimi i gjuhėve tuaja dhe i ngjyrave tuaja. Edhe nė kėtė ka argumente pėr njerėz. (Sure Er-Rum: 22)

Allahu vėrtetoi se nuk ka Zot tjetėr pėrveē Tij, e dėshmuan edhe engjėjt e dijetarėt, se Ai ėshtė zbatues i drejtėsisė. Nuk ka Zot tjetėr pėrveē Tij, Fuqiplotit e tė Urtit. (Sure Al'Imran: 18)

Por ata, prej tyre qė kanė thesar tė diturisė, dhe besimtarėt, besojnė atė qė tu shpall ty dhe atė qė u shpall para teje, edhe ata qė e falin namazin dhe japin zekatin dhe besojnė nė Allahun e nė jetėn e ardhshme. Tė tillėve do t'u japim shpėrblim tė madh. (Sure En-Nisa' 162)
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:28 pm

SHKENCĖTARĖT BESIMTARĖ QĖ JETUAN NĖ TĖ SHKUARĖN

Roxher Bekon (1220-1292)

"Hijeshia e besimit ndriēon sė tepėrmi" 81
I quajtur Doktori i Mrekullive nga bashkėkohėsit e tij, Roxher Bekon ishte njė shkencėtar dhe teolog britanik i cili la gjurmė tė thella nė metodėn eksperimentale dhe i dha fund shumė zakoneve arkaike tė praktikuara nė shkencėn e asaj kohe. Bekon parashikoi njė numėr shpikjesh teknologjike qė do vinin qindra vjet mė vonė dhe ishte vėshtirė tė imagjinoheshin nė atė kohė. Anije, trena, makina, aeroplanė dhe ura lėvizėse janė disa kėto nga tė rejat qė ai pėrmendi nė shekullin e 13-tė.
Nė njė letėr drejtuar njė mikut tė tij, Bekon shkroi:

Sė pari, mund tė ketė mjete lundrimi pa pasur nevojė tė voziten nga njeriu, si dhe anije tė mėdha qė ēajnė detet me vetėm njė njeri nė drejtim dhe qė do lundrojnė larg mė shpejt se po tė ishin plot me njerėz; gjithashtu edhe karroca qė do lėvizin me forcė tė papėrshkrueshme pa pasur ndonjė qė t'i drejtojė.82
Duke besuar se drita u krijua nga Zoti pėr t'i mundėsuar njerėve shikimin, Bekon bėri vėzhgime nė kėtė fushė. Ai pėrcaktoi karakterisikėn zmadhuese tė lenteve optike dhe vendpėrdorimet e tyre. Ai ishte i pari qė tha se drita e emetuar nga yjet nuk e arrin Tokėn nė tė njėjtėn kohė. Sė fundmi, Bekon pranoi se Toka nuk ishte e sheshtė por rrumbullake gati 200 vjet pėrpara Kristofor Kolombit dhe se India mund tė arrihej duke udhėtuar nė perėndim tė Europės.
Duke besuar se pėrfundimet nė tė cilat arriti nga vėzhgimet e tij ishin tė dobishme pėr njerėzit qė besonin, Bekon tha:

Kjo shkencė, qė kujdeset pėr mirėqėnien e besimtarėve, ėshtė e vlefshme, siē e pamė nė dijet e saj tė veēanta tė sė ardhmes, tashmes dhe tė shkuarės.83
Bekon, si shkencėtar, pohoi se shkenca nuk kundėrshtonte fenė por madje mund tė shėrbente si njė mjet i rėndėsishėm pėr tė bindur mosbesimtarėt. Ai tha se "kjo shkencė ėshtė avantazhi mė i madh nė nxitjen e njerėzve nė pranimin e fesė." 84

Bekon,i cili nė shekullin e 13-tė prezantoi shumė inovacione teknologjike, tha: "Kjo shkencė, ndėrsa kujdeset pėr tė mirėn e pėrbashkėt tė besimtarėve, ėshtė e dobishme, ashtu siē e pamė nė dijen e saj tė veēantė tė sė ardhmes, tė tashmes dhe tė shkuarės.

Frensis Bekon

Frensis Bekon (1561-1626)
Bekon, shkencėtar me reputacion dhe njė nga themeluesit e metodės shkencore, njihet tė ketė qenė njė besimtar i devotshėm. Ai tha nė Novum Organum se filozofia natyrale (shkenca) ėshtė "pas fjalės sė Zotit, shėrimi mė i sigurt kundėr supersticioneve dhe mbėshtetėsja mė e aprovuar e fesė."85

Galileo Galilei

Galileo Galilei (1564-1642)
Galileo Galilei ėshtė personi i parė qė ka pėrdorur teleskopin pėr tė vėzhguar qiellin. Galilei pranonte se Toka ėshtė e rrumbullakėt dhe ishte i pari qė dalloi rajonet e errėta, krateret dhe kodrat e Hėnės. Galilei, i famshėm pėr kontributet e tij tė mėdha qė i dha shkencės, besonte se shqisat, aftėsia pėr tė folur dhe inteligjenca u ishin dhuruar njerėzve nga Zoti dhe se ato duhet tė pėrdoren nė mėnyrėn mė tė mirė. Ai pohonte se ishte mjaft e dukshme qė Natyra ishte modeluar nga Zoti. Ai tha se natyra ishte thjesht njė libėr tjetėr i shkruar nga Zoti dhe se tė vėrtetat e shkencės dhe tė vėrtetat e fesė nuk mund tė sprapsin njėra-tjetrėn meqė Zoti ėshtė autori i tė gjithė tė vėrtetave.86

Faqja e brendshme e veprės sė Galileit Dialog rreth Dy Sistemeve Kryesorė tė Botės, tė cilėn e pėrfundoi nė 1629.

Galilei pohonte se Toka ėshtė e rrumbullakėt dhe ishte i pari qė dalloi rajonet e errėta, krateret dhe kodrat e Hėnės.
Poshtė: Dy nga teleskopėt e parė tė Galileos nė Muzeun e Shkencave, Firence. Figura tjetėr tregon lentet konvergjente tė teleskopit.

Johan Kepler (1571-1630)
Meqė ne astronomėt jemi priftėrinj tė Zotit tė Lartėsuar nė lidhje me librin e natyrės, na pėrket ne tė jemi mendimplotė, jo tė lavdisė sė mendjeve tona, por nė tė vėrtetė mbi tė gjitha tė lavdisė sė Zotit.87

Johan Kepler
Kepleri, themeluesi i astronomisė moderne, zbuloi lėvizjen eliptike tė planeteve, pėrcaktoi njė formulė qė lidh periodėn orbitale tė planetit nė lidhje me distancėn e tij mesatare nga dielli, dhe kompletoi tabelat astronomike qė lejonin llogaritjet e pozicioneve planetare nė ēdo kohė, nė tė shkuarėn ose nė tė ardhmen.
Si shkencėtar, Kepleri gjithashtu besonte se universi ishte krijuar nga njė Krijues. Kur u pyet pse ai praktikonte shkencėn, tha: "Kisha ndėrmend tė bėhesha teolog… por tani nga endjet e mia shoh se si Zoti madhėrohet nė astronomi, pasi 'qiejt deklarojnė madhėshtinė e Zotit'"".88
Jeta e Keplerit, i cili besonte se lavdia e Zotit manifestohej nė ēdogjė qė Ai kishte krijuar, ėshtė njė shembull se sa i suksesshėm dhe mendjegjerė mund tė jetė njė shkencėtar qė pranon se ka njė arsye hyjnore nė natyrė. "Kush i ēoi arinjtė e bardhė dhe ujqit e bardhė nė zonat me dėborė tė veriut; po ushqimin pėr arinjtė, balenat, ujqėrit?" pyeti Kepleri dhe pastaj u pėrgjigj: "I Madh ėshtė Zoti ynė dhe e madhe ėshtė mirėsia e Tij dhe nga urtėsia e Tij nuk ka kufi: adhurojeni Atė ju qiej, adhurojeni Atė ti diell, hėnė dhe planete, pėrdorni ēdo shqisė pėr tė perceptuar, ēdo gjuhė pėr tė deklaruar Krijuesin tuaj. Adhurojeni Atė ju Harmoni qiellore, adhurojeni Atė ju gjykues tė Harmonive tė pazbuluara: dhe ti shpirti im adhuroje Zotin, Krijuesin tėnd pėrsa kohė tė jem unė: pasi prej Tij, pėrmes Tij dhe brenda Tij janė tė gjitha gjėrat, tė ndieshmet dhe tė kuptueshmet; pasi edhe ajo pėr tė cilėn jemi krejtėsisht tė paditur edhe ajo qė dimė janė pjesa mė e vogėl e tyre; ka shumė mė tepėr pėrtej. Atij i qoftė adhurimi, nderi dhe lavdia, bota pa fund."89
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:28 pm

Johan Baptista fon Helmont (1579-1644)
Themelues i kimisė pneumatike dhe i fiziologjisė kimike, Helmont shpiku termometrin dhe barometrin. Uolltėr Peixhėls, i cili shkroi njė libėr mbi aspektet fetare tė shkencės sė fon Helmontit, tha se ai nė kėrkimet e tij frymėzohej nga besimi i tij fetar.90

Bleiz Paskal (1623-1662)

Bleiz Paskal
Shumė shkencėtarė tė njohur pėr zbulimet e tyre, ishin gjithashtu tė njohur pėr besimin e tyre nė Zot. Helmont, i cili shpiku termometrin dhe barometrin dhe Paskali, nė tė djathtė, ishin dy prej kėtyre shkencėtarėve.
Duke kontribuar me inovacion tė madh nė gjeometrinė e kohės sė Grekėve tė Lashtė, Paskal ishte njė shkencėtar i dalluar i cili bėri zbulime tė rėndėsishme qė nė moshė tė re. Pėrveē ndihmesės sė tij nė matematikė, Paskal ishte gjithashtu pėrgjegjės pėr zbulime kolosale nė fizikė. Ai bėri shumė studime nė mekanikėn atmosferike dhe tė lėngjeve dhe provoi se presioni atmosferik ndryshon sipas lartėsisė.
Njė figurė e shquar nė historinė e shkencės, Paskal ishte gjithashtu njė njeri shumė shpritėror. Ai iu referua fuqisė sė pėrjetshme tė Zotit kur tha se Zoti ėshtė Krijuesi i ēdogjėje qė nga matematika e deri te rregulli i elementėve.91

Xhon Rei (1627-1705)

Xhon Rei
Botanisti britanik me reputacion Xhon Rei ishte besimtar. Ai ndjente se nėse njeriu ėshtė sjellė mbi tokė pėr t'i pasqyruar Zotit lavdinė e tė gjithė veprave tė Tij, atėherė ai duhet tė vėrente ēdogjė qė Ai krijoi. Nė rininė e tij, i nxitur nga kjo pikėpamje, Rei u mobilizua nė kėrkimin shkencor. Ai gėzonte autoritetin mė tė lartė si nė botanikė dhe zoologji. Shkroi njė libėr tė mirėpritur: Urtėsia e Zotit nė Krijim. Nė kėtė libėr, ku Rei prezantoi mijėra bimė, insekte, zogj, lloje peshqish, etj, ai raportoi se natyra zbulon ekzistencėn e njė Krijuesi. Veprat krijuese tė Zotit, tha ai, ishin "vepra tė krijuara nga Zoti nė fillim dhe tė ruajtura po prej Tij deri nė kėtė ditė, nė tė njėjtat gjėndje dhe kushte siē ishin krijuar nė fillim.92 Rei, i cili i dha njė kontribut tė konsiderueshėm botanikės, gjithmonė theksonte se shkenca dhe feja takohen nė shumė rrugė. Qėndrimi i tij kuptohet mė mirė nga fjalėt e tij: "Nuk ka punė mė tė vlefshme dhe tė kėnaqshme pėr njė njeri tė lirė sesa tė shohė veprat e bukura tė natyrės dhe tė nderojė urtėsinė dhe mirėsinė e pafund tė Zotit." 93

Robert Bojll (1627-1691)

Robert Bojll
I vlerėsuar si babai i kimisė moderne, Bojlli bėri shumė zbulime shkencore revolucionare. Ai pėrcaktoi lidhjet mes ndryshimeve tė presionit tė ushtruar ndaj ajrit dhe vėllimit qė ajri zė, i cili njihet sot si "Ligji i Bojllit pėr gazet". Shpikjet e tjera tė tij pėrfshijnė njė lloj letre lakmuesi dhe njė frigorifer tė thjeshtė. Ai demonstroi se uji bymehet kur ai ngrin. Pėrkufizimi i sotėm i "elementit" u dha prej tij. Gjithashtu ai kontribuoi dhe nė teorinė e atomizmit ku diskutonte se nėse ajri ngjeshet duhet tė ketė hapsira boshe mes thėrrmijave tė tij.
Ndėrsa ishte pėrgjegjės pėr zbulime kaq tė mėdha shkencore, Bojlli ishte njė besimtar mjaft i devotė. Ai besonte se ka njė modelim inteligjent nė natyrė qė ėshtė krijuar nga njė Krijues tė Githėfuqishėm. Bojll shpjegonte nė leksionet dhe shkrimet e tij se shkenca dhe besimi nė Zot duhet tė qėndrojnė krah pėr krah. Nė njė leksion tė mbajtur, ai tha: "Kujto t'i japėsh lavdi atij qė ishte autori i natyrės… Pėrdor dijen pėr t'i bėrė mirė njerėzimit." 94
Nė njė vend tjetėr ai komentonte se pėrsosmėria e gjallesave tregon haptazi ekzistencėn e Zotit:

Projektimi i pėrkryer i kėtij sistemi tė madh tė botės dhe sidomos struktura kurioze e trupave tė kafshėve dhe pėrdorimet e tyre tė shqisave dhe pjesėve tė tjera, kanė qenė motivet madhore qė kanė nxitur filozofėt e ēdo kohe dhe kombi tė pranojnė njė Hyjni si autor i kėtyre strukturave tė mrekullueshme.95

Antoni fon Lojvenhėk (1632-1723

Antonģ fon Lojvenhėk

Mikroskopi i Lojvenhėk me tė cilin ai vėzhgonte bakteret.

Tipe bakteresh

Tipe bakteresh

Qeliza gjaku
Ishte Lojvenhėk ai qė zbuloi bakteret. Lojvenhėk mėsoi tė mprehė lentet e veta zmadhuese pėr tė ekzaminuar indet. I tėrhequr nga ajo qė shikonte, ai filloi tė prodhonte zmadhues tė tjerė - dhe u bė kėshtu njeriu i parė qė pa dhe pėrshkoi bakteret me anė tė njė mikroskopi.
Qėllimi i tij pėr tė hedhur poshtė idenė e gjenerimit spontan, pa njė Krijues, e ēoi drejt kryerjes sė studimeve tė rėndėsishme shkencore. Pėr kėtė arsye ai studioi sistemet ushqyese tė bimėve dhe kafshėve, ekzaminoi spematozoidėt, transportimin e lėndėve ushqyese tek bimėt dhe strukturat dhe funksionet e pjesėvet tė ndryshme tė bimėve. Objekt tjetėr i vėzhgimeve tė tij u bėnė qelizat e gjakut. Ishte i pari qė studioi kapilarėt dhe qė pa qelizat e gjakut tė kalojnė nė to. Pėrpara Lojvenhėk asnjė nuk kishte kuptuar se muskujt pėrbėhen nga fijet.96

Izak Njuton (1642-1727)

Principia Mathematica

Izak Njutonit
I konsideruar si shkencėtari mė i madh i tė gjitha kohėrave, Njutoni ishte matematicien dhe fizikant. Kontributi i tij mė i madh ndaj shkencės ishte zbulimi i ligjit tė gravitacionit universal. Ai shtoi konceptin e masės nė lidhjen mes forcės dhe nxitimit; prezantoi ligjin e veprimit dhe kundėrveprimit dhe parashtroi tezėn se njė trup nė lėvizje do vazhdojė tė lėvizė nė vijė tė drejtė me shpejtėsi konstante pėrsa kohė qė mbi tė nuk vepron njė forcė. Ligjet e lėvizjes sė Njutonit u pėrdorėn pėr 4 shekuj qė nga llogaritjet e thjeshta inxhinjerike deri tek projektet teknologjike mė komplekse. Kontributet e Njutonit nuk ngelen vetėm tek graviteti por zgjerohen nė fushat e optikės dhe mekanikės. Si zbulues i shtatė ngjyrave tė dritės, Njutoni hodhi kėshtu themmelet e njė disipline tė re tė quajtur optikė.

Vizatimet e Izak Njutonit qė tregojnė kalimin e dritės nga njė e ēarė e vogėl nėpėrmjet njė lente dhe pastaj nė dy prizme qė e ndajnė dritėn nė ngjyra.
In addition to his groundbreaking discoveries, Pėrveē zbulimeve tė tij shpėrthyese, Njutoni shkroi esse kritike nė refuzim tė ateizmit dhe mbrojtje tė Krijimit. Ai mbėshteste idenė se "krijimi ėshtė shpjegimi i vetėm shkencor". Njutoni besonte se universi mekanik, njė orė gjigande gjithmonė nė punė, nė analogjinė ė tij mund tė jetė vetėm vepėr e njė Krijuesi tė gjithėfuqishėm dhe tė urtė.

Figura e mėsipėrme tregon Njutonin ndėrsa ndan dritėn nė njė spektėr ngjyrash me anė tė pėrdorimit tė njė prizmi.
Pas zbulimeve tė Njutonit qė ndryshuan rrjedhėn e botės, qėndronte dėshira e tij pėr t'iu afruar mė tepėr Zotit. Njutoni vėzhgoi objektet e krijimit tė Zotit pėr ta njohur mė mirė Atė. Si pėrfundim ai iu pėrkushtua studimeve me energji tė madhe. Njutoni zbuloi arsyen qė fshihet pas zellit tė tij pėr kėrkime shkencore me fjalėt e mėposhtme, tė marra nga vepra e tij e famshme Principia Mathematica (Matematika Elementare):
…Ai (Zoti) ėshtė i pėrjetė dhe i pafund, i gjithėfuqishėm dhe i gjithėditur; d.m.th. ekzistenca e tij shkon nga pėrjetėsia nė pėrjetėsi, prania e tij nga pafundėsia nė pafundėsi; ai drejton ēdogjė dhe di tė gjitha gjėrat qė janė apo qė mund tė bėhen. Ai ėshtė … i pėrjetė dhe i pafund; …ai ėshtė i vazhdueshėm dhe i pranishėm. Ai ekziston pėrgjithmonė dhe ėshtė kudo i pranishėm; dhe, duke ekzistuar gjithmonė dhe kudo, ai pėrbėn kohėn dhe hapsirėn… Ne e njohim atė vetėm nga projektimet e tij mė tė urta dhe tė pėrsosura tė gjėrave… [Ne] i drejtohemi dhe e adhurojmė Atė si shėrbyes tė Tij… 97

Xhon Flemstid

Xhon Flamstid (1646-1719)
Ai ishte themeluesi i observatorit tė famshėm tė Grinuiēit dhe astronomi i parė mbretėror i Anglisė. Flamstid, i cili pas vėzhgimeve tė panumėrta, krijoi hartėn e parė tė madhe yjore nė kohėn e shpikjes sė teleskopit, ishte gjithashtu njė klerik i devotė.

Xhon Uduord (1665-1728)
Uduord ishte njė nga themeluesit e mėdhenj tė shkencės sė gjeologjisė. Njė nga kontributet mė tė vlefshme tė tij ishte ndėrtimi i njė muzeu tė rėndėsishėm paleontologjik nė Kembrixh dhe hapja e degės sė gjeologjisė atje.

Karolus Lineus (1707-1778)
Lineus, njė shkencėtar mjaft i devotė, kreu studime tė rėndėsishme nė botanikė. Ai provoi se bimėt riprodhohen seksualisht dhe i prezantoi shkencės nocionin e "taksonomisė biologjike"

Zhan Deluk (1727-1817)
Deluk ishte njė fizikant zvicerian i cili formoi termin "gjeologji". Ai dhe babai i tij zhvilluan termometrin e sotėm me mėrkur dhe higrometrin (aparat pėr matjen e lagėshtisė sė ajrit). Ai njihet pėr besimin e tij nė Krijimin dhe pėr sfidėn e tij ndaj idesė se universi dhe jeta erdhėn rastėsisht.

Sėr Uilliam Hershel (1738-1822)
Hershel ishte njė nga astronomėt mė tė kompletuar tė shekullit tė 18-tė. Hershėl, i cili ndėrtoi teleskopėt pasqyrues mė tė avancuar tė kohės sė tij dhe qė katalogoi dhe studioi mjegullnajat dhe galaksitė si askush mė parė, ishte njė shkencėtar besimtar. Ishte Hershel ai qė tha: "Astronomi jo i devotė duhet tė jetė i ēmendur", duke theksuar se ėshtė habitėse, qė njė shkencėtar qė studion astronominė dhe ėshtė dėshmitar i rregullit tė pėrkryer nė univers, tė mos besojė nė Zot. 98
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:29 pm

Uilliam Peili (1743-1805)
Peili ishte njė shkencėtar qė besonte nė krijimin. Vepra e tij Teologjia Natyrore ishte njė nga librat mė tė shitur tė kohės sė tij. Peili ndjente se "nėse veprat e artit janė prodhim i njeriut atėherė gjallesat duhet tė jenė prodhim i njė qėnieje shumė mė superiore se njeriu". Sipas Peilit, fakti se tė gjitha gjallesat janė tė pajisura me tė gjitha veēoritė e nevojshme pėr tė jetuar nė mjedisin e tyre ėshtė njė "shenjė modelimi dhe e njė Krijuesi modelues."99




Zhorzh Kuvič

Zhorzh Kuvič (1769-1832)
Kuvič ishte njė nga anatomistėt dhe paleontologėt mė tė mėdhenj. Ai konsiderohet tė jetė themeluesi i shkencės sė anatomisė krahasuese dhe njė nga krye-arkitektėt e paleontologjisė si njė disiplinė e veēantė shkencore. Ai besonte fort nė krijimin dhe ka qenė pjesėmarrės i rėndėsishėm nė debatet krijim/evolucion.100


Hamfri Deivi

Hamfri Deivi (1778-1829)
I njohur si njeri i fesė, Deivi ishte njė nga kimistėt mė tė mėdhenj tė kohės sė tij, nxėnės i tė cilit ishte Faradei. Ai ishte i pari qė veēoi shumė elementė tė rėndėsishėm kimikė, zhvilloi teorinė lėvizėse tė nxehtėsisė, shpiku llampėn e sigurisė, vėrtetoi se diamantėt janė prej karboni si dhe shumė ndihmesa tė tjera tė rėndėsishme.

Adam Zegvik

Adam Seguik (1785-1873)
Njė nga gjeologėt kryesorė tė Anglisė sė shekullit tė 19-tė, Seguik ėshtė veēanėrisht i famshėm pėr identiikimin dhe emėrtimin e sistemeve kryesorė shkėmborė tė njohur si Kambrianė dhe Devonianė. Ai ishte gjithashtu klerik dhe, edhe pse mik i Ēarls Darvin, ka kundėrshtuar gjithmonė idetė e tij evolucionare.101

Majkėll Faradei

Majkėll Faradei (1791-1867)
I njohur botėrisht si njė nga fizikantėt mė tė mėdhenj tė tė gjitha kohėrave, Faradei ka qenė veēanėrisht i talentuar nė zhvillimin e shkencave tė reja tė elektricitetit dhe magnetizmit. Ai dha gjithashtu ndihmesė kyēe nė fushėn e kimisė.
Faradei ishte njė shkencėtar qė besonte nė ekzistenėn e njė Krijuesi dhe se shkenca e feja janė nė harmoni. Meqė njė Zot krijoi botėn, besonte ai, e gjithė natyra duhet tė jetė e ndėrlidhur si njė e vetme. Nė bazė tė kėsaj ideje ai arriti nė pėrfundimin se elektriciteti dhe magnetizmi duhet tė jenė nė relacion.102

Samuel Mors (1791-1872)
Mors ishte njė shkencėtar i njohur pėr shpikjen e telegrafit. Ai gjithashtu ndėrtoi aparatin e parė fotografik nė Amerikė.

Samuel Mors
Mors besonte nė ekzistencėn e njė Krijuesi i cili krijoi ēdogjė pėr njė shkak tė caktuar. Ai ndjente se bota materiale dhe ajo shpirtėrore vepronin nė harmoni. Vetėm katėr vjet para se tė vdiste Mors shkroi: "Sa mė shumė t'i afrohem fundit tė pelegrinazhit tim, vlerėsohet mė shumė madhėshtia dhe sublimiteti i kurės sė Zotit ndaj njeriut gabimtar dhe e ardhmja ndriēohet me shpresė dhe gėzim."103

Xhozef Henri (1797-1878)
Fizikanti dhe shkencėtari i devotė amerikan Xhozef Henri ishte profesor nė Universitetin Prinston. Henri, i cili shpiku motorin elektromagnetik dhe galvanometrin, e kishte bėrė zakon tė pėrhershėm qė nė ēdo moment tė rėndėsishėm tė njė eksperimenti, nė tė gjitha eksperimentacionet e tij, tė pushonte pėr tė adhuruar Zotin dhe pastaj tė lutej pėr orientim hyjnor.104

Luis Agasis

Luis Agasiz (1807-1873)
Agasiz, i njohur gjerėsisht si biologu mė i madh amerikan, ishte njė kundėrshtar i vendosur i evolucionizmit.
Agasiz e shihte planin hyjnor tė Zotit kudo nė natyrė dhe nuk mund tė pajtohej dot me njė teori ku nuk njihej rregulli. Si shkroi edhe ai vetė nė Esse mbi Klasifikimin:

Kombinimi nė kohė dhe hapsirė i gjithė kėtyre koncepteve tė llogjikshme shfaq jo vetėm mendim, tregon gjithashtu paracaktim, fuqi, urtėsi, madhėshti, gjithėdije, maturi. Me njė fjalė, tė gjithė kėto fakte nė lidhjen e tyre natyrale thėrrasin me zė tė lartė Zotin e Vetėm, tė cilin njerėzit mund tė njohin, adhurojnė dhe duan.105

Xheims Preskot Xhul (1818-1889)

Xheims Preskot Xhul
Pėrveē zbulimit tė tij tė ligjit tė parė tė termodunamikės, Xhul tregoi gjithashtu si tė llogaritet nxehtėsia e prodhuar nga rryma elektrike nė pėrcjellės dhe ishte i pari qė llogariti shpejtėsinė e njė molekuke gazi. Zbulimi i tij mė i madh ishte vlera e konstantes tė njohur si "njėvlerėsi mekanik i nxehtėsisė". Ky zbulim ēoi nė formulimin e ligjit tė ruajtjes sė energjisė, mė i rėndėsishmi dhe mė universali i tė gjithė ligjeve shkencore.
Xhul, si zbulues i kėtyre ligjeve tė rėndėsishme shkencore, ishte njė shkencėtar qė besonte se mund tė afrohej mė shumė me Zotin po tė njihte ligjet e natyrės. Besimi i tij e nxiti tė vazhdonte mė tej vėzhgimet e tij. Ai ishte njė nga 717 shkencėtrėt qė nėnshkruan njė deklaratė kundėr Darvinit nė 1864. Ai shprehu me kėto fjalė bestytnitė e tij rreth shkencės:
Pas njohjes dhe bindjes ndaj dėshirės sė Zotit, qėllimi tjetėr duhet tė jetė tė njohėsh disa nga veēoritė e Tij si urtėsia, fuqia dhe mirėsia tė shfaqura kėto nė veprat e Tij. Ėshtė e qartė se njė afrim me ligjet natyrore do tė thotė jo mė pak se njė afrim me mendjen e Zotit tė shprehur aty.106

Xhorxh Gabriel Stoks (1819-1903)
Xhorxh Stoks ishte njė fizikant dhe matematicien i madh britanik i cili dha mjaft kontribute nė shumė fusha. Ai zgjeroi njohuritė e astrofizikės, kimisė, problemeve zanore dhe nxehtėsisė. Ai tregoi se, nė ndryshim nga xhami, kuarci ėshtė transparent ndaj rrezatimeve ultravjollcė. Bashkė me Lordin Kelvin, ai ishte nga tė parėt qė ēmoi eksplorimet elektro-termodinamike tė Xheims Xhaul. Stoks tregoi se rrezet-X ishin gjithashtu pjesė e spektrit elektromagnetik tė Maksuellit. Pėr disa kohė Stoks ishte president i Institutit Viktoria tė Londrės dhe anėtar aktiv i Shoqatės tė Filozofėve tė Kembrixhit.
Ai ishte njė shkencėtar qė vėzhgonte natyrėn me njė besim tek Krijuesi dhe shkroi veēanėrisht duke theksuar besimin e tij tek Zoti. Nė njė nga veprat e tij ai tha se "ligjet e natyrės zbatohen nė pėrputhje me dėshirėn e Tij; Ai qė i dėshiroi ato mund tė dėshirojė ndėrprerjen e tyre"107
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
agim__barja
Anėtar i Besueshėm
Anėtar i Besueshėm


Male
Numri i postimeve: 1410
Age: 51
Vendi: shqiperiaveriore
Profesioni/Hobi: EXSPERT I CESHTJESE KOMBETARE
Registration date: 24/10/2008

MesazhTitulli: Re: Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr   Tue Apr 21, 2009 6:30 pm

Rudolf Firhov (1821-1902)
Kontributet kryesore tė Firhov ishin nė fushėn e mjeksisė. Ai konsiderohet babai i patologjisė moderne dhe i studimit tė sėmundjeve qelizore. Ai ishte i pari qė pėrshkroi leuēeminė dhe ishte aktiv nė kėrkimet antropologjike dhe arkeologjike. Firkov ishte njė nga shkencėtarėt mė tė njohur qė kundėrshtonte me forcė mėsimet evolucionare tė Darvinit dhe Hekelit. Ai gjithashtu hyri nė mėnyrė aktive nė politikė dhe luftoi energjikisht kundėr lejimit tė mėsimdhėnies sė evolucionit nė shkollat gjermane.108

Gregori Mendel nxorri ligjet e trashėgimisė nga eksperimentet e tij tek bizelet. Mendeli, gjithashtu edhe murg, me anė tė zbulimit tė tij e vuri teorinė e evolucionit nė vėshtirėsi.

Gregori Mendel (1822-1884)

Gregori Mendel
Me zbulimin e tij tė tre ligjeve tė gjenetikės, Mendeli hyri nė histori si personi qė themeloi parimet e trashėgimisė. Parimet e trashėgimisė tė Mendelit kanė dalė tė jenė provat mė tė forta qė shfaqin falsitetin e teorisė sė evolucionit.
Pasi me zbulimin e parimeve tė tij tė trashėgimisė refuzoi teorinė e evolucionit, Mendeli besonte akoma mė tepėr se Zoti pati krijuar botėn dhe se rastėsia e verbėr nuk mund tė jetė shkaku i kėtij rezultati.109

Luģ Pastėr (1822-1895)
Pastėr ėshtė njė nga figurat mė tė mėdhaja tė historisė sė shkencės dhe mjeksisė, kryesisht pėr shkak tė ndėrtimit tė tij tė teorisė sė mikroorganizmave dhe pėr kundėrshtimin e tij ndaj teorisė sė evolucionit. Ai ishte i pari qė shpjegoi bazat dhe kontrollin e fermentimit organik dhe, ndėrsa kėrkimet e tij e ēonin akoma mė shumė drejt bakteorologjisė, ai izoloi njė numėr organizmash infektivė dhe zhvilloi vaksina pėr t'i luftuar ato - njihen sėmundjet e tmerrshme si tėrbimi, difteria, plasja, etj - si dhe proēeset e pasterizimit dhe sterilizimit.
Pastėr, i cili ishte njė besimtar i qėndrueshėm nė Zot, ishte objekt kundėrshtimi tė egėr pėr shkak tė rezistencės sė tij ndaj teorisė evolucionare tė Darvinit. Ai ishte mbrojtės i pėrputhshmėrisė sė shkencės dhe fesė, gjė tė cilėn e theksonte shpesh nė shkrimet e tij. Nga fjalėt e tij veēojmė:

Sa mė shumė tė di, aq mė shumė feja ime bėhet e plotė dhe e padyshimtė 110
Pak shkencė tė largon nga Zoti, kurse shumė prej saj tė sjell tek Ai.111

Uilliam Tomson (Lord Kelvin) (1824-1907)

Uilliam Tomson
Lordi Kelvin pranohet tė jetė fizikanti mė i madh i kohės sė tij dhe gjithashtu njihet pėr besimin e tij tė fortė te Zoti. Ai mbahet lart nė komunitetin shkencor pėr kontributet e tij nė fizikė dhe matematikė si dhe nga shpikjet e tij praktike. Ai zhvilloi njė metodė tė suksesshme pėr lėngėzimin e hidrogjenit dhe heliumit. Ai ndėrtoi shkallėn e temperaturave absolute, prandaj kėto temperatura sot maten si tė tilla "gradė Kelvin". Ai e vendosi termodinamikėn si njė disiplinė shkencore formale dhe formuloi ligjin e parė dhe tė dytė tė saj me njė terminologji tė saktė.
Ai e ekspozoi hapur nė veprat e tij besimin e tij nė Zot. Ai tha:

Mos kini frikė tė mendoni lirisht. Nėse mendoni pak mė fort, do detyroheni nga shkenca tė keni besim tek Zoti.112


Nė lidhje me origjinėn e jetės, shkenca… konfirmon fuqinė krijuese.113

J. J. Tomson (1856-1940)
Mė 1897, J. J. Tomson zbuloi elektronin. Ai ishte profesor i fizikės nė Universitetin e Kembrixhit. Tomson, i cili ishte njė besimtar i devotė, bėri kėtė pohim tek Natyra, duke tėrhequr vėmendjen tek fakti se pėrfundimet e arritura nga shkenca tregojnė ekzistencėn e Zotit:
Ka akoma shumė maja tė larta qė duhet tė ngjiten nga ata shkencėtarė qė kanė vizione tė gjera. Dhe ēdo pėrparim nė shkencė do fortėsojė vėrtetėsinė e ndjenjave tė tyre. Veprat e Zotit janė aq tė mėdhaja.114

Sipas efektit Dopler, spektri i valėve tė dritės ndryshon nė pėrpjestim tė drejtė me distancėn e njė galaksie nga Toka. Kjo figurė tregon kėtė ndryshim. Sėr Hjuxhins, i cili ishte i pari qė vuri re efektin Dopler, ishte njė shkencėtar qė besonte nė Zot.

Sėr Uilliam Hjuxhins (1824-1910)
Hjuxhins ishte i mirėnjohur edhe si shkencėtar besimtar edhe si astronom brilant. Ai ishte i pari qė demonstroi se yjet janė pėrbėrė kryesisht prej hidrogjeni dhe sasish mė tė vogla tė tė njėjtėve elementė qė ekzistojnė mbi Tokė. Ai ishte gjithashtu i pari qė dalloi efektin Dopler (qė drita e yjeve zhvendoset nga e kuqja tek bluja ndėrsa ato largohen nga njėri-tjetri) nė astronomi, gjė qė ēoi nė idenė e universit qė zgjerohet.

Xhozef Klėrk Maksuell (1831-1879)

Xhozef Klėrk Maksuell
Maksuelli pati njė jetė tė shkurtėr por mjaft produktive. I njohur si babai i fizikės moderne, Maksuelli vėrtetoi unitetin e dritės me elektricitetin duke vendosur bashkė dritėn, elektricitetin dhe magnetizmin nėn njė bashkėsi ekuacionesh. Ajnshtajni u mbėshtet nė ekuacionet e Maksuellit pėr tė formuluar teorinė e relativitetit.
Albert Ajnshtajn i quajti arritjet e Maksuellit si "mė tė thellat dhe mė tė frytshmet qė ka njohur ndonjėherė fizika qė nga koha e Njutonit". Ai ishte dhe kundėrshtar i evolucionit dhe arriti tė zhvillonte njė refuzim tė detajuar matematik tė sė famshmes "hipotezė mjegullore" e ateistit francez LaPlas. Ai gjithashtu shkroi njė refuzim prerės ndaj filozofive evolucionare tė Herbert Spenser, mbrojtėsi i madh i Darvinizmit. Nė njė letėr ai meditonte se shkencėtari besimtar ėshtė i detyruar ta bėjė punėn e tij pasi kjo i sjell dobi fesė.115

Xhon Strut (1842-1919)
Xhon Strut vazhdoi studimet mbi lėvizjet e valėve elektromagnetike duke dhėnė kėshtu ndihmesė tė vlefshme nė optikė, sonikė dhe nė dinamikėn e gazeve. Ai ishte bashkėzbuluesi i gazit tė argonit dhe i gazeve tė rrallė. Ai ishte gjithashtu i njohur si njė besimtar i devotė. Si hyrje nė botimet e tij ai shkruante: "Veprat e Zotit janė tė mėdhaja".116

Xhorxh Uashington Karver (1865-1943)

Xhorxh Uashington Karver
Agrikultura u bė njė disiplinė mjaft e rėndėsishme duke filluar nga fundi i shekullit tė 19-tė. Karver ishte njė kėrkues i njohur i agrikulturės i cili bėri njė numėr tė konsiderueshėm zbulimesh kritike.
Karver ishte i njohur pėr besimin e tij nė Zot, gjė pėr tė cilėn fliste shpesh nė fjalimet apo intervistat e tij. Pyetjes sė njė reporteri tė gazetės Atlanta rreth qėndrueshmėrisė sė bojės me argjilė qė pati prodhuar, ai iu pėrgjigj kėshtu: "Unė vetėm sa pėrgatis atė qė Zoti ka krijuar. Ėshtė vepėr e Zotit - jo e imja." 117

Sėr Xheims Xhins (1877-1946)
Fizikanti i dalluar Sėr Xheims Xhins besonte se universi ishte krijuar nga njė Krijues me Urtėsi tė pafund. Disa nga pohimet nė tė cilat ai shfaqi pikėpamjet e tij janė:
Ne zbulojmė se Universi jep prova tė njė Fuqie modeluese apo kontrolluese qė ka diēka tė pėrbashkėt me mendjet tona.118
Njė studim shkencor i universit ka sugjeruar njė pėrfundim qė mund tė pėrmblidhet kėshtu . . Universi duket tė jetė modeluar nga njė matematicien i vėrtetė.119

Albert Ajnshtajn ishte njė nga shkencėtarėt mė tė mėdhenj nė histori. Ajnshtajni njihet po aq mirė pėr besimin e tij nė Zot, sa edhe pėr zbulimet e tij tė rėndėsishme.

Albert Ajnshtajn (1879-1955)
Albert Ajnshtajn, qė ėshtė njė nga shkencėtarėt mė tė rėndėsishėm tė shekullit tė kaluar, ėshtė gjithashtu i njohur pėr besimin e tij nė Zot. Ai nuk hezitoi tė mbronte faktin qė shkenca nuk do tė mund tė ekzistonte pa fenė. Siē thotė ai:
Unė nuk mund ta konceptoj njė shkencėtar tė vėrtetė pa pasur ai besim tė thellė. Situata mund tė shprehet me anė tė njė pėrfytyrimi: shkenca pa fenė ėshtė e ēalė.120

Lemčtrė, i parė me Ajnshtajnin, ishte njė shkencėtar besimtar qė propozoi teorinė e Big Bengut e cila tregonte krijimin e Universit.
Zhorzh Lemčtrė
Ajnshtajni ishte i bindur se universi ishte modeluar nė njė mėnyrė mjaft perfekte pėr tė qenė krijuar rastėsisht dhe se ai ishte krijuar nga njė Krijues me Urtėsi Superiore.
Pėr Ajnshtajnin, i cili e pėrmendte shpesh besimin e tij tek Zoti nė shkrimet e tij, tė vėzhgoje rregullin natyral nė univers ishte shumė e rėndėsishme. Nė njė nga shkrimet e tij gjejmė, "Nė ēdo kėrkues tė vėrtetė tė Natyrės ekziston njė lloj respekti ndaj fesė".121 Diku tjetėr ai shkroi:
Ēdokush qė ėshtė i pėrfshirė seriozisht nė ndjekje tė shkencės bindet se ėshtė i dukshėm qartė njė shpirt nė ligjet e Universit - njė shpirt shumė mė superior se ai i njeriut… Nė kėtė mėnyrė ndjekja e shkencės ēon drejt njė lloji tė veēantė ndjenje fetare…122

Zhorzh Lemčtrė (1894-1966)
Zhorzh Lemčtrė parashtroi teorinė e Big Beng-ut qė tregon krijimin e universit. Ai mendoi se universi kishte njė fillim tė dukshėm, do ketė njė fund dhe se njohja e kėtij fakti luan njė rol kyē nė tė besuarin e shumė njerėzve tek Zoti. Lemčtrė, i cili ishte gjithashtu dhe prift, besonte se shkenca dhe feja duhet tė tė ēojnė drejt sė njėjtės tė vėrtetė.123

Sėr Alister Hardi (1896-1985)
Hardi ishte themeluesi i shkencės sė sotme tė oqeaneve. Fondacioni Tempėllton, i cili ēdo vit njeh njė shkencėtar pėr kontributet e tij apo tė saj nė pėrparimin e fesė, nderoi Sėr Alister Hardi nė 1985, pėr studime empirike qė pėr herė tė parė vėzhguan pėrvojat fetare shkencėrisht.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
 

Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye 
Faqja 2 e 3Shko tek faqja : Previous  1, 2, 3  Next

Drejtat e ktij Forumit:Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi
Bashkimi Kombėtar ::  :: -